Умар Башир, раиси ҷумҳури собиқи Судонро бо гуноҳи фасодкорӣ ба 2 соли зиндон маҳкум карданд. Муҳокимаи ӯ дар шаҳри Хартум рӯзи 14-уми декабр сурат гирифт ва додрас гуфт, бо назардошти синни Умар Башир, ки 75-сола аст, ӯ ҳукмашро на дар зиндон, балки муассисаи ислоҳӣ барои пиронсолон адо мекунад.

Додгоҳ ӯро ба ғайриқонунӣ нигаҳ доштани асъори хориҷӣ, ба даст овардани пул аз хориҷ ва шустушӯи даромадҳои ғайриқонунӣ гунаҳкор донист. Додгоҳ ҳамчунин амр дод, тақрибан 7 миллион евро, бештар аз 350 ҳазор доллар ва 5 миллиону 700 ҳазор фунти судониро, ки дар хонаи Умар Башир ёфтанд, ба нафъи давлат мусодира кунанд.

Умар Башир моҳи апрели имсол зери фишори тазоҳуроти мардумӣ аз мақомаш барканор шуд. Тазоҳурот аввал бо талабҳои иқтисодӣ оғоз ёфт, вале баъдан ба тазоҳуроти зидди ҳукумат ва бо даъватҳо барои истеъфои раиси ҷумҳур табдил ёфт. Ба зидди раиси ҷумҳури собиқи Судон ду парвандаи дигари ҷиноӣ боз шудааст. Ӯро ба нақш доштан, дар қатли тазоҳургарон ва ҳам табадуллоти низомии соли 1989 муттаҳам мекунанд, ки Умар Баширро ба қудрат расонд.

Додгоҳи Байналмилалии Ҷурму Ҷиноят низ амр додааст, ки раиси ҷумҳури собиқи Судонро, ки ба наслкушӣ ва ҷиноятҳои ҷангӣ дар муноқишаи вилояти Дарфур муттаҳам мешавад, барои муҳокима дар ин додгоҳ дар Гаага боздошт кунанд.

Тибқи иттилои дарёфтии Радиои Озодӣ, ду корманди бонки “Арванд” дар пайи сарозер шудани мошинашон ба канал ё наҳри Ҳисор ба ҳалокат расидаанд. Ҳодиса баъд аз зуҳри 19-уми июл дар шаҳри Ҳисор рух додааст.

Ба иттилои расмӣ, Дилноза Бойматова, сокини шаҳри Турсузода ҳангоми ҳаракат аз Душанбе ба самти Ҳисор, бо мошини тамғаи “BMW” ба дохили наҳр афтодааст. Мақомот мегӯянд, дар ин ҳодиса Бойматоваи 32-сола ва мусофираш Фахриддин Воҳидови 37-сола ҳалок шуданд.

Як манбаи огоҳ дар бонки “Арванд” ба Радиои Озодӣ гуфт, Фахриддин Воҳидов, раиси намояндагии бонк дар Ҳисор ва Дилноза Бойматова корманди бонк дар шаҳри Турсунзода буд.

Дар навори ин ҳодиса, ки ба шабакаҳои иҷтимоӣ роҳ ёфт, дида мешавад, ки сокинон талош доранд, мусофирони мошинро аз об берун бароранд.

Ба иттилои расмӣ, соли 2025 дар Тоҷикистон тақрибан ҳазору чорсад тасодуфи роҳ ё садамаи нақлиётӣ сабт шуда, дар пайи он 643 нафар ҷон бохтаву беш аз якуним ҳазор кас маҷруҳ шудаанд.

Раиси Оҷонси омори Тоҷикистон мегӯяд, ки дар нимаи аввали имсол муҳоҷират ба хориҷи кишвар 1,7 дарсад коҳиш ёфтааст. Аммо Ҷамшед Нурмуҳаммадзода аз гуфтани шумораи умумии муҳоҷирон худдорӣ кард.

Хабарнигори Радиои Озодӣ 20-уми июл дар нишасти хабарӣ аз раиси Оҷонси омор пурсид, ки чаро омори муҳоҷирон гуфта намешавад? Ҷамшед Нурмуҳаммадзода ба ин саволи посухи мушаххас надод ва танҳо гуфт, ин маълумотро бояд аз Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ пурсид.

Нурмуҳаммадзода инро ҳам далел овард, ки ифшои ин маълумот метавонад аз сӯи баъзе расонаҳо нодуруст шарҳ дода шавад.

Раиси Оҷонси омор бидуни овардани далел гуфт, "мисли ману шумо тадқиқотчӣ, саволдеҳ, мутахассисони ба ном, баҳодиҳандаҳои хориҷӣ бисёр аст. Як маълумотро гирифта, чихеле, ки ба фикри худаш маъқул, ҳамонхел дар расонаҳо пешниҳод мекунад".

Рӯзи 13-уми июл намояндагони Вазорати кору муҳоҷират ҳам аз ифшои омори муҳоҷирон худдорӣ карда буданд.

Мақомоти Тоҷикистон аз аввали соли 2025 дигар омори муҳоҷиронро пахш намекунанд. Раиси Оҷонси омор моҳи феврали соли гузашта тасдиқ карда буд, шумораи муҳоҷирон ба маълумоти махфӣ табдил ёфтааст. Аммо мақомот далели инро шарҳ надоданд.

Бино ба омори расмии ҳукумат, соли 2025 аз Тоҷикистон бештар аз 702 ҳазор нафар ба муҳоҷирати корӣ ва аксаран ба Русия рафтаанд, ки дар муқоиса ба соли 2024 тақрибан 100 000 нафар камтар аст.

Семен Григорев, сафири Русия дар Тоҷикистон 11-уми майи имсол дар мусоҳиба бо хабаргузории ТАСС гуфт, феълан дар Русия беш аз як миллион муҳоҷир аз Тоҷикистон кор мекунанд.

Солҳои охир дар Русия тафтишу боздошт ва ҳабсу ихроҷи муҳоҷирон афзуда, даҳҳо қонуну қоидаи нав қабул шуд, ки кору зиндагии онҳоро сахту душвор гардонд.

Созмони байнулмилалии Дидбони Ҳуқуқи Башар ё Human Rights Watch соли 2025 онро "Зиндагӣ дар тарсу таҳқир" номида, аз ҳукумати Русия хост, нагузорад, ҳаққу ҳуқуқи муҳоҷирон зери по шавад. Дархосте, ки зоҳиран Маскав нодида гирифтааст.

Артиши Исроил рӯзи 19 июл эълон кард, ки нерӯҳои ин кишвар ва Урдун як мушаки эрониро, ки ба тарафи шаҳри Ақаба дар Урдун партоб шуда буд, раҳгирӣ кардаанд.

Чанд дақиқа пеш аз ин раҳгирӣ, артиши Исроил эълон карда буд, ки мушакҳоеро, ки аз Эрон ба тарафи Ақаба партоб шудаанд, шиносоӣ кардааст ва нисбат а эҳтимоли "сироят"-и ҳамлаҳо ба хоки Исроил ҳушдор дода буд.

Сухангӯи артиши Исроил дар посух ба пурсиши хабаргузории "Франс пресс" дар бораи гузоришҳо роҷеъ ба шунида шудани садои таркишҳо дар наздикии шаҳри Эйлот дар ҷануби Исроил гуфт, ки нерӯҳои исроилӣ ва урдунӣ ба таври муштарак як партобро раҳгирӣ кардаанд.

Дар ҳамин ҳол, артиши Урдун эълон кард, ки "се мушаки эрониро, ки хоки ин кишварро ҳадаф қарор дода буданд", сарнагун кардааст ва як мушаки дигар низ дар минтақаи биёбонӣ фуруд омадааст, бидуни онки ҷойи дақиқи онро эълон кунад.

Ҳамчунин садои бонги хатар дар пойтахти Урдун ва дигар минтақаҳои ин кишвар ба садо даромадааст.

Эрон дар даври нави даргириҳо бо Амрико, ки дар ҳашт рӯзи гузашта идома доштааст, Урдунро чанд бор ҳадаф қарор дод.

Артиши Амрико эълон кардааст, ки дар ҷараёни ҳамлаи Эрон дар рӯзи ҷумъа ба Урдун, ду низомии амрикоӣ кушта шуданд.

Фармондеҳии марказии Амрико рӯзи 18 июл эълон кард, ки ду низомии амрикоӣ дар Урдун бар асари ҳамлаҳои мушакӣ ва паҳбодии Эрон дар рӯзи ҷумъа, кушта шуданд ва як низомии дигар нопадид шудааст.

Дар баёнияи Фармондеҳии марказии артиши Амрико, ки дар шабакаи Х нашр шуд, омадааст, "дар рӯзи 17 июн, ду нафар аз нерӯҳои низомии ИМА дар Урдун, дар ҷараёни дифои нерӯҳои СЕНТКОМ ва шарикони он дар баробари ҳамлаҳои мушакҳои баллистикӣ ва паҳподии Эрон, кушта шуданд. Ҳамчунин як низомии дигари амрикоӣ низ дар ҳоли ҳозир нопадид аст".

Ин баёния ҳамчунин аз захмӣ шудани чаҳор низомии амрикоӣ хабар дода ва гуфтааст, ки онҳо баъд аз муолиҷа дар бемористонҳои Урдун, рухсат шуданд ва дигар нерӯҳое, ки бинобар "ҷароҳатҳои ҷузъӣ" зери муолиҷа қарор доштанд, низ ба маҳали хидмати худ баргаштанд.

Тайи ду рӯзи гузашта Сипоҳи посдорони Эрон ва артиши ин кишвар дар баёнияҳое аз ҳамлаҳои мушакӣ ва паҳподӣ ба пойгоҳҳои низомӣ дар Урдун хабар дода буданд.

СЕНТКОМ ё Фармондеҳии марказии артиши Амрико маҳали дақиқи кушта шудани нерӯҳои амрикоӣ дар Урдунро эълон накарда ва гуфтааст, ки то замони огоҳ кардани пайвандони наздики сарбозони кушташуда, аз нашри маълумоти бештар худдорӣ хоҳад кард.

Шарифхон Сафарзода раиси Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таъйин шудааст.

Фармони президенти Тоҷикистон дар ин бора 18 июл содир шуд.

Сафарзода аз соли 2023 дар мақоми муовини аввали раиси вилоят кор мекард. Пеш аз он раиси ноҳияи Варзоб буд. Дар ҳукумати ноҳияи Исмоили Сомонӣ дар Душанбе ҳам кор кардааст.

Таъйини Шарифхон Сафарзода ба ин мақом дар ҳолест, ки раиси пешини вилоят Алишер Мирзонабот рӯзи 17 июн дар ноҳияи Дарвоз бо мошини хидматӣ ба рӯди Панҷ сарозер шуд.

Мақомот гуфтанд, раиси пешини вилоят бо ҳамсару духтари дусолааш ва ёвару ронандааш аз Душанбе ба Хоруғ бармегаштанд.

То кунун ҷасади Алишер Мирзонабот, ҳамсараш Амина Амонуллоева, инчунин ронандаи раиси вилоят Сино Муборакшоев ва ёвараш Садоншо Ҷанобилшо пайдо шудаанд. Ҷустуҷӯи духтари дусолаи вай Орифа Мирзонаботзода ҳамоно идома дорад.

Раиси Кумитаи замин дар Тоҷикистон гуфт, таъйину нишонагузории хати марз бо Қирғизистон, ки солҳо сабаби задухӯрд буду аз ду тараф даҳҳо куштаву захмӣ бар ҷой гузошт, 90 дарсад ба поён расидааст.

"Танҳо каме корҳои муҳандисӣ мондааст ва соли 2027 пурра ба анҷом хоҳад расид," – гуфт Ориф Хоҷазода рӯзи 17-уми июл дар нишасти матбуотӣ. Вай афзуд, "корҳои мушкилтаре, ки дар самти вилояти Суғд буд, ба анҷом расонида шуд."

Мақомот дар Суғд аввали моҳи июл гуфтанд, ки таъйину нишонагузории марзи давлатии Тоҷикистон бо Қирғизистон дар ҳудуди ин вилоят пурра поён ёфтааст. Вале на Кумитаи замин ва на ҳукумати Суғд ҷузъиёти таъйину аломатгузориро шарҳ надоданд.

Тоҷикистон ва Қирғизистон даҳсолаҳо боз наметавонистанд сарҳади байни ду кишварро таъйину нишонагузорӣ кунанд ва танҳо моҳи марти соли гузашта Созишномаи ниҳоии марзиро ба имзо расонданд.

Номуайянии марз сабаби чанд даргирии мусаллаҳонаи байни ду кишвар шуда, дар натиҷаи онҳо садҳо нафар аз ду ҷониб кушта ва захмӣ гаштанд.

Марзи Тоҷикистону Қирғизистон 1008 километр аст ва то моҳи март бисёре аз қитъаҳо баҳсӣ ба ҳисоб мерафтанд.

Баҳс солҳо боз сари он идома кард, ки харитаҳои кадом замон асос шумурда шаванд. Тарафи Қирғизистон бештар ба ҳалли масъала бар пояи вазъи феълӣ таъкид мекард. Ду тараф барои ҳалли мушкил табодули қаламрав карданд.

Баъзе аз сокинони ду тарафи марз аз ин табодул норозӣ монданд ва мегӯянд, талафоти онҳо ҷуброн нашудааст.

Масъулони Хадамоти зиддиинҳисорӣ дар Тоҷикистон гуфтанд, ки эҳтимол арзиши истифода аз нерӯи барқ боз боло бурда шавад.

Дар ин ниҳод рӯзи 16-уми июл афзуданд, "болоравии қимати барқ бо назардошти тағйир ёфтани арзиши маводи сӯхт ва хароҷоти дигар" сурат хоҳад гирифт.

Онҳо мушаххас нагуфтанд, ки арзиши барқ кай гарон мешавад.

Бори охир дар Тоҷикистон 1-уми феврали имсол нархи барқро гарон карданд.

Ҳоло ҳар киловат соати барқ барои аҳолӣ 41,37 дирам арзиш дорад. Пештар он 35,36 дирам буд.

ИНЧУНИН, БИХОНЕД:

Нархи барқ боло рафт. Ҳукумат ба кадом ширкатҳо имтиёз дод?

Сокинони Тоҷикистон мегӯянд, об яке аз сарватҳои асосии кишвар аст ва чун бахши аъзами нерӯи барқ дар нерӯгоҳҳои обӣ тавлид мешавад, набояд нархи он бештар аз тавони молии мардум бошад.

Чунонки Федератсияи байнулмилалии ҷудо (IJF) дар сомонаи расмии худ хабар додааст, барои иштирок дар ин мусобиқаи навҷавонони қораи Осиё 173 ҷудокор (111 писар ва 62 духтар) аз 20 кишвар номнавис шудаанд.

Ин мусобиқа як марҳилаи муҳими омодагӣ ба мусобиқаи қаҳрамонии ҷудои ҷаҳон миёни навҷавонон маҳсуб меёбад.

Ба иттилои Федератсияи ҷудои Тоҷикистон, дар ин мусобиқа ба ҳайати мунтахаби навҷавонони Тоҷикистон 9 нафар шомиланд, ки дар рақобатҳо байни писарон дар панҷ вазн ҳунарнамоӣ хоҳанд кард: Рамзиддин Азизов, Икром Шамсов (ҳарду дар вазни -60 кг), Ёсин Бобокалонов, Муҳаммадрофеи Ҳабибулло (ҳарду дар вазни -66 кг), Муҳаммадин Лоиқов, Ворис Назаров (ҳарду дар вазни -73 кг), Абдулло Лоиқов, Аминҷон Абдуҷалилзода (ҳарду дар вазни -81 кг), Ардашери Ҳамза (-90 кг).

Дар мусобиқаи қаҳрамонии ҷудои Осиё байни навҷавонон дар Урдун ба ғайр аз Тоҷикистон, аз Узбекистон (9 писару 9 духтар), Қазоқистон (9 писару 9 духтар) ва Қирғизистон (9 писару 8 духтар) иштирок мекунанд. Аммо намояндагони Туркманистон дар рақобатҳо ширкат намеварзанд.

Дар рӯзи аввали мусобиқа – 18-уми июл – шаш нафар паҳлавонони ҷавони тоҷик дар се вазн – 60, 66 ва 73 кг – ба рақобат мепардозанд. Се нафари дигар дар рӯзи дувуми мусобиқа – 19-уми июл – дар вазнҳои 81 ва 90 кг вориди рақобат мешаванд.

Дарвоқеъ, рӯзҳои 16-17-уми июл дар шаҳри Уммони Урдун мусобиқаи инфиродии қаҳрамонии ҷудои Осиё миёни наврасон (Asian Cadet Championships Individuals 2026) бо ҳузури намояндагони 20 кишвари қора баргузор шуд, ки дар он варзишгарони Тоҷикистон иштирок накарданд.

Дар ин мусобиқаи наврасон мунтахаби Узбекистон бо касби 12 медал (6 тило, 2 нуқра ва 4 биринҷӣ) мақоми аввалро азони худ кард. Мунтахаби Қазоқистон бо 7 медал (1 тило, 1 нуқра ва 5 биринҷӣ) ҷойи дувум ва мунтахаби Эрон бо як нишони тило ҷойи севумро соҳиб шуданд.

Мақомоти тандурустӣ дар Фаластин мегӯянд, рӯзи 16-уми июл бар асари ҳамлаҳои Исроил дастикам панҷ фаластинӣ кушта шуданд.

Ба навиштаи хабаргузории "Рейтерз", табибон гуфтаанд, дар як ҳамлаи ҳавоии Исроил ду тан дар наздикии маҳаллаи Туффоҳ ва як тани дигар дар тирандозии тонкҳои исроилӣ дар атрофи шаҳраки Зайтун дар шарқи шаҳри Ғазза кушта шудааст.

Пизишкон гуфтаанд, дар як ҳамлаи ҳавоии дигар дар урдугоҳи оворагон дар ғарби шаҳри Ғазза як тан кушта ва дар ҳамла ба як мошин дар Хон Юнус як каси дигар ҷон бохтааст.

Артиши Исроил то ҳанӯз дар бораи ҳеч як аз ин ҳодисаҳо изҳори назар накардааст.

Фармондеҳии марказии артиши Амрико тасдиқ кардааст, ки соати 21:30-и шаби гузашта ба вақти Теҳрон даври наве аз ҳамлаҳо ба Эронро оғоз кардааст.

СЕНТКОМ ин мавзуъро бо нашри паёме кутоҳ дар шабакаи "Х" эълон кард, аммо ҳанӯз ҷузъиётеро дар бораи маҳал ва моҳияти ҳадафҳо дар ин мавҷи нави ҳамлаҳо нашр накардааст.

Дар ҳамин ҳол, расонаҳои дохилии Эрон аз рух додани таркишҳо дар минтақаҳои ҷанубии он кишвар хабар доданд.

Хабаргузории Садо ва Симои Ҷумҳурии Исломӣ навишт, ки ин таркишҳо дар Бушаҳр, Бандар Аббос, Қишм ва Аҳвоз рух дод.

Ҳамчунин хабаргузориҳои "Форс" ва "Тасним", расонаҳои наздик ба Сипоҳи посдорон, мегӯянд, фурудгоҳи Эроншаҳр дар Систон ва Балучистон ва як пул дар бандари Хамир ҳадафи ҳамлаҳои нави Амрико қарор гирифтаанд.

Баъзе аз расонаҳо ҳам аз ҳамла ба як истгоҳи роҳи оҳан дар Бандар Аббос ва як пул дар ҳамин минтақа хабар доданд.

Аз сӯи дигар, нерӯҳои мусаллаҳи Эрон бо судури баёнияе аз ҳамла ба чанд пойгоҳи нерӯҳои амрикоӣ дар минтақа хабар доданд.

Артиши Эрон дар баёнияи худ гуфт, бо ҳамлаи паҳподӣ ба пойгоҳи "Ас-Сахир" ошёнаи чархболҳо ва ҳавопаймоҳои Амрикоро ҳадаф қарор додааст.

Дар ҳамин ҳол, расонаҳои Эрон ба нақл аз артиш ва Сипоҳи посдорон, аз ҳамлаҳои густурдаи паҳподӣ ва мушакӣ ба пойгоҳҳои Амрико дар Кувайт хабар дод.

Aртиши Кувайт ҳам гуфт, даргири муқобила бо ҳамлаҳои паҳподӣ ва мушакии Эрон аст.

Тоҷикистон барои ёфтани мошини хидматии Алишер Мирзонабот, раиси пешини Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, аз Қазоқистон ёрӣ хостааст.

Раҷабалӣ Раҳмоналӣ, раиси Кумитаи ҳолатҳои фавқулода, рӯзи 16-уми июл дар нишасти матбуотӣ гуфт, “дар ҷое, ки ҳодиса рух дод, ҳаракати об бисёр тезу хатарнок аст”.

“Барои муайян кардани мошин дар зери об таҷҳизот надоштем. Бо Вазорати ҳолатҳои фавқулодаи Қазоқистон ҳамкорӣ кардем ва гурӯҳи корӣ омада, барои муайян кардани мошин дар зери об кор карданд, аммо муайян карда натавонистанд,” – афзуд ӯ.

Алишер Мирзонабот ва ҳамсару як фарзанди хурдсол ва ёвару ронандааш рӯзи 17-уми июн ҳангоми бозгашт аз Душанбе ба Хоруғ бо мошини хидматӣ ба дарёи Панҷ сарозер шуданд.

Раиси Кумитаи ҳолатҳои изтирорӣ бо такя ба маълумоти Вазорати умури дохилӣ гуфт, ба сабаби суръати баланд ронанда идораи мошинро аз даст додааст.

Пайкари Алишер Мирзонаботро рӯзи 30-юми июн ва ёвару ронандаашро рӯзҳои 25 ва 26-уми июн пайдо карда, ба хок супурданд.

Ҷасади Амина Амонуллоева, ҳамсари Алишер Мирзонабот, рӯзи 3-юми июл дар дарёи Панҷ дар ҳудуди Афғонистон ёфт шуд.

Ба иттилои Кумитаи ҳолатҳои фавқулода, дар ҳоли ҳозир ҷустуҷӯи фарзанди Алишер Мирзонабот идома дорад.

Хадамоти зиддиинҳисорӣ зиёд шудани талабот ва таъмири корхонаҳоро сабаби якбора боло рафтани нархи семент дар моҳи майи имсол дар Тоҷикистон номид.

Масъулони ин идора мавридҳои ба гуфтаашон "фиребкории баъзе аз миёнаравон"-ро далел оварданд, вале дар ин бора ҷузъиёт надоданд.

Намояндагони Хадамот 16-уми июл дар нишасти хабарӣ гуфтанд, баъди гарон шудани семент дар моҳи май ва норозигии сокинон вазъи бозорро санҷиданд.

Ҳоло, ба гуфтаи онҳо, нархи семент муътадил шудааст ва феълан нархи ҳар халтаи он вобаста ба сифат аз 48 то 77 сомонист.

Дар шаҳри Душанбе ҳар халта семент аз 55 то 60 сомонӣ будааст.

Ин дар ҳолест, ки баъзе аз сокинон мегӯянд, ҳанӯз нархи семент дар муоқиса ба аввали сол гарон аст.

Болоравии нархи семент ва камчин шудани ин маҳсулот дар моҳи май, яъне дар оғози мавсими сохтмон нигаронии сокинонро ба миён оварда буд. Он моҳ нархи як халта семент аз 45 ба 70 сомонӣ баромад.

ИНЧУНИН, БИХОНЕД:

"Аввал камчин шуд, баъд нарх боло рафт". Сабаби гаронии семент дар Тоҷикистон чист?

Ҳодисаҳои нохуши табиӣ дар шаш моҳи аввали имсол ба иқтисоди Тоҷикистон 52,8 миллион сомонӣ ё 5,7 миллион доллар зарар расондааст.

Ба гузориши расмӣ, дар ин офатҳо 12 нафар ба ҳалокат расидаанд. Аз ҷумла, ҳафт нафар баъди омадани сел, ду нафар дар зери тарма, як кас дар сангфароӣ ва ду нафари дигар дар натиҷаи ярч ва шамоли сахт, вафот кардаанд.

Фавтидагон, сокинони шаҳрҳои Кӯлоб, Панҷакент, Душанбе, Турсунзода ва ноҳияҳои Варзоб, Шамсиддин Шоҳин ва Рӯшон ҳастанд.

Мақомот мегӯянд, дар моҳҳои январ-июни имсол дар кишвар 741 офати табиӣ сабт шудааст.

Намояндагони Кумитаи ҳолатҳои фавқулода 16-уми июл дар нишасти хабарӣ гуфтанд, аз ҳама бештар сел, тармафароӣ ва шамолҳои сахт ба иқтисодиёт ва молу мулки аҳолӣ зарар расонд.

Тоҷикистон дар баҳори имсол шоҳиди офати табии зиёд, аз ҷумла омадани сел, тармафароӣ ва шамоли сахт шуд.

Мунира Шаҳидӣ, донишманди тоҷик ва роҳбари Бунёди байнулмилалии ба номи падараш, оҳангсози маъруф Зиёдулло Шаҳидӣ, рӯзи 15-уми июл дар 83-солагӣ дар Маскав даргузашт.

Нависанда Гулсифат Шаҳидӣ, ҳамсари Толибхон Шаҳидӣ (бародари Мунира Шаҳидӣ), дар суҳбат бо Радиои Озодӣ хабарро тасдиқ кард. Ӯ гуфт, Мунира Шаҳидӣ дар Маскав дар хонаи духтараш қарор дошт ва ногаҳон фишори хунаш боло рафт.

“Ногаҳон фишори хунашон то 220 баромад. Ёрии таъҷилиро даъват карданд, вале ба худ наомаданд. Даргузаштанд. Ҳеч беморӣ надоштанд. Бисёр бардам буданд. Дар Тошканду Самарқанд буданд ва аз он ҷо ба Душанбе рафта, сипас ба Маскав омаданд. Ҳамеша дар ҳаракат ва сафар буданд, ногаҳон чунин шуд,” – гуфт Гулсифат Шаҳидӣ.

Ба иттилои ӯ, пайкари Мунира Шаҳидӣ базудӣ аз Маскав ба Душанбе интиқол ёфта, маросими видоъ бо ӯ рӯзи 16-уми июн дар хона-музейи падараш, Зиёдулло Шаҳидӣ, баргузор хоҳад шуд.

"Ҳоло омодагиҳоро ҷараён дорад. Он кас донишманди сарсупурдае буданд, ки барои Тоҷикистон ва муаррифии он бисёр хидмат кардаанд. Шахси ҷаҳондида буданд," -- гуфт Гулсифат Шаҳидӣ.

Вазорати фарҳанги Тоҷикистон низ рӯзи 15-уми июл дар як паёми ҳамдардӣ саҳми Мунира Шаҳидиро дар рушди фарҳанг муҳим ва даргузашти ӯро талафоти бузург номидааст.

Ин ниҳод Шаҳидиро муҳаққиқ ва ходими намоёни фарҳанг донистааст, ки "тамоми умри хешро ба тарғиби мероси мусиқиву адабии тоҷик бахшидааст."

Мунира Шаҳидӣ тайи солҳои охир чанд дафъа бо Радиои Озодӣ низ дар бораи фарҳангу мусиқии тоҷикӣ ва вазъи занон гап задааст.

Чанд иқтибос аз гуфтаҳои Мунира Шаҳидӣ дар барномаҳои Радиои Озодӣ:

"Барои эҷоди фазои гуфтугӯ дар ҷомеа, давлати Тоҷикистонро зарур аст, як барномаи миллиеро дар робита ба эҷоди фазои гуфтугӯ таҳия ва тасвиб кунад, то илм, фарҳанг ва сиёсатро муттаҳид созад."

***

"Медонед, завқ нест. Дарки мусиқии ҷаз мушкилтар аст, меҳнат мехоҳад. Мутаассифона, аксар ҷавонҳои мо ба чунин меҳнат омода нестанд, онҳо бо роҳи осон рафта истодаанд. Фақат тайёрашро мехоҳанд. Ҷаз жанри мурракаб аст, он дониш мехоҳад. Бинобар ин, ҳоло мо бояд талош кунем, таваҷҷӯҳи ҷомеаро ба ин навъи мусиқӣ ҷалб созем, зеро ин навъи мусиқӣ хусусияти тарбиявӣ ҳам дорад. Мо бояд ҳам оҳангсозон ва ҳам ҷомеа талош кунем, то ин жанрро дар омезиш бо навоҳои анъанавӣ ва миллӣ рушд бидиҳем."

***

"Ман фикр мекунам, ҷавононро ба мақомҳои раҳбарикунанда бояд роҳ дод. Масалан, ман дар ташкилоти хурде, ки роҳбар ҳастам, ҳамеша ба ҷавонон такя мекунам. Агар ягон ҷавони ташаббускору масъулиятшинос ба мо муроҷиат кунад, ман тайёрам, ки вазифаи худро ба ӯ вогузор кунам, бо камоли майл."

***

"Агар рӯшанфикриву маданият ва покизагӣ мавриди эҳтиром ва арҷгузорӣ бошад, мавқеъ ва хости зан ҳам эҳтиром мешавад. Дар ҷомеаи мо заноне ҳастанд, ки ба мартабаҳои баланд расиданд, мисли пизишк ва фаъоли иҷтимоӣ Фирӯза Абдуллоева, Дилбар Шарифова аз созмони ҳуқуқи атфоли маъюб ва ё журналисти шинохта Шаҳло Акобирова. Ин феҳрист метавонад беохир бошад. Чунин занҳо зиёданд, ки ҳамарӯза барои пешрафти ҷомеа саҳм мегузоранд ва онҳо бояд қадрдонӣ шаванд."

***

"Мусиқӣ ҳунари нозуку нафис аст, ки агар онро донӣ, таҳлил кардани бисёр чизҳо осонтар мешавад. Абуалӣ ибни Сино мусиқиро ҳамеша дар радифи илмҳои дақиқ риёзиёт, физика, химия ҷойгир карда буд. Як каҷфаҳмӣ дар олами ислом ҳаст, ки мусиқиро ҷудо мекунанд ва дарк намекунанд, ки ин ба ҳувияти миллӣ таъсири манфӣ дорад. Чӣ қадар барвақттар фарзандонамон аз илми мусиқӣ огоҳ шаванд, ҳамон қадар хуб аст."

Беш аз сад ҳазор ҷавон дар “маршировка”-и бахшида ба 35-солагии истиқлоли Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе иштирок мекунанд.

Ин оморро Сураҷ Чоршанбезода, муовини раиси Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш, рӯзи 15-уми июл дар нишасти хабарӣ эълон кард.

Ӯ дар посух ба суоли Радиои Озодӣ гуфт, тамрин аз аввали август оғоз мешавад.

Сураҷ Чоршанбезода ба танқидҳо дар бораи “маршировка” ва тамрин дар ҳавои гарм посухи мушаххас надод ва танҳо гуфт, кӯшиш мекунанд, ки “тамринҳо дар ҳавои гарм анҷом нашаванд”.

Баъзе аз донишҷӯён дар шаҳри Душанбе ба Радиои Озодӣ гуфтанд, ки онҳоро аввали моҳи август ба “маршировка” даъват кардаанд.

Яке аз онҳо бо шарти фош нашудани номаш гуфт, "ба мо таъкид карданд, ки иштирок ҳатмӣ аст, агар ширкат накунем, чора медидаанд."

Ҷалби ҳазорон нафар барои омодагӣ ба таҷлили иду ҷашнҳои давлатӣ дар гузашта танқидҳоро ба миён оварда буд.

Аммо вазири пешини маориф баҳсҳои атрофи ин мавзуъро “як чизи хасакӣ” номида, муовини вазири фарҳанги Тоҷикистон "хости ҷавонон" ва "маҳалли шиносоии ошиқон" хонда буд.

Мунтақидони ин тасмим бовар доранд, ки “маршировка” мероси монда аз даврони шӯравии собиқ аст ва бояд аз он даст кашид.