Гурӯҳе аз аъзои Сенати Амрико бо ирсоли нома ба Эмомалӣ Раҳмон, раиси ҷумҳури Тоҷикистон, хостори раҳоии зиндониёне шуданд, ки барои баёни андешаҳои озод маҳкум шудаанд.

Дар ин нома, ки рӯзи 29-уми июн бо имзои 12 узви Сенат ба раиси ҷумҳури Тоҷикистон фиристода шуд, гуфта мешавад, ки афрод набояд барои баёни андешаи озод ҳабс шаванд. Онҳо аз Эмомалӣ Раҳмон даъват кардаанд, ки бидуни ҳеҷ пешшарт, ин афродро аз зиндон озод кунанд.

Дар нома аз ҷумла ишора шудааст, ки дар шароити пандемияи ҷаҳонӣ хатари гирифтории зиндониён ба ин беморӣ зиёд аст ва дар бархе кишварҳо барои пешгирӣ аз паҳншавии бештари COVID-19, шуморе аз зиндониёнро раҳо карданд.

Сенаторони Амрико ба қазияи Бузургмеҳр Ёров, вакили дифои зиндонӣ ишора кардаанд, ки бо чанд иттиҳом ба 23 сол зиндон маҳкум шудааст. Дар нома гуфта мешавад, ки тибқи гузоришҳои дарёфтӣ, Ёров дар зиндон табаш баланд шуда ва хадамоти дурусти тиббӣ дарёфт накардааст. Ҳарчанд Ёров аз беморӣ шифо ёфт, аммо тибқи бархе гузоришҳо, шуморе аз зиндониён бар асари COVID-19 фавтида ва бархе дар бемористон бистарӣ шудаанд.

Бузургмеҳр Ёровро моҳи октябри соли 2016 бо гуноҳҳои даъвати оммавӣ ба тағйири ҳукумат, сохтакории санаду қаллобӣ ба 23 соли зиндон маҳкум карданд. Додгоҳ баъдан ба ҳукми ӯ барои "таҳқири намояндаи ҳокимият ва президент" 5 соли дигар изофа кард. Соли гузашта бар асоси Қонуни авф ҳукми Бузургмеҳр Ёровро 6 сол кам карданд.

Бузургмеҳр Ёров ва наздиконаш ҳеч гоҳ иттиҳомҳои эълонкардаи мақомотро эътироф накардаанд ва мегӯянд, парванда ангезаҳои сиёсӣ дорад. Ёров ва наздиконаш пештар гуфтаанд, боздошти адвокати шинохта фақат ба хотири ҳимояти ӯ аз ҳуқуқи аъзои Ҳизби дар Тоҷикистон мамнуи наҳзати исломӣ буд. Бузургмеҳр Ёров соли 2015 ва пеш аз боздошт аз ҳуқуқи 13 узви боздоштшудаи раёсати ин ҳизб ҳимоят мекард.

Дар номаи аъзои Сенати Амрико ҳамчунин ба қазияи журналист Далер Шарифов низ ишора шудаааст, ки дар бораи ҳуқуқи башар ва озодиҳои динӣ матлабҳо нашр мекард. Сенаторони амрикоӣ аз ҳукумат хостанд, ки Шарифовро ҳам аз зиндон озод кунад.

Далер Шарифов, хабарнигори 32-солаи тоҷик рӯзи 28-уми январи имсол боздошт шуд. Додгоҳи ноҳияи Шоҳмансури пойтахт 16-уми апрел Шарифовро бо гуноҳи барангехтани кинаву адовати милливу мазҳабӣ як сол аз озодӣ маҳрум кард. Иттиҳоме, ки Далер Шарифов ва наздиконаш онро қабул надоранд.

Рамазон Қодиров дар интихоботи раҳбари Чеченистон бо 99,85 дарсади овоз баранда гардидааст. Дар ин бора Кумисюни марказии интихоботи Чеченистон хабар дод.

Дар овоздиҳӣ барои интихоби раҳбари нави Ҷумҳурии Чеченистон номзад аз "Русияи одил" Исмоил Денилхонов ва намояндаи Ҳизби коммунист Холид Накаев 0,05%-ӣ ба даст оварданд.

Бахши русии Радиои Озодӣ навишт, ки ин ду номзад тақрибан ҳеч маъракаи таблиғотӣ ба роҳ намонда буданд.

Рамазон Қодиров дар маъракаи таблиғотии худ гуфт, мубориза бо дигарандеширо тақвият медиҳад.

Ӯ беш аз 19 сол боз раҳбари Ҷумҳурии Чеченистон аст ва ҳамвора барои инҳисори қудрат, поймоли ҳуқуқи башар ва озодиҳову дигарандешӣ танқид мешавад.

Зарбаҳои Русия ва Украина ба ҳамдигар дар се рӯзи интихоботи порлумонии Русия идома доштанд ва дар ин маърака ҳизбе, ки ҷонибдори сулҳ буд, аз сабқат маҳрум гашт.

Тавре пешбинӣ мешуд, дар интихоботи Думаи давлатӣ ва маҷлисҳои маҳаллии як идда вилоятҳову ноҳияҳои Русия ҳизби ҳокими “Русияи воҳид” (Единая Россия) пирӯз шудааст.

Ба гузоришҳои расмӣ, аввалин интихоботи порлумонии Русия аз замони таҷовузи ин кишвар ба Украина бо ҷонибдории тахминан 57-дарсадӣ аз ҳизби ҳоким ба анҷом расидааст.

Раиси Кумисюни марказии интихоботи Русия Элла Памфилова мегӯяд, ҷамъан аз ҳисоби рӯйхати ҳизбӣ ва ҳавзаҳои якмандатӣ дар Думаи давлатии даъвати нуҳум тахминан 355 курсӣ ба ҳизби “Русияи воҳид” ихтисос дода мешавад.

Дар ҷойи дуюм Ҳизби коммунист аст, ки 40 курсӣ касб кардааст. Ҷойи 3-юм насиби Ҳизби либерал-демократ шудааст, ки 25 намояндааш ба Думаи давлатӣ роҳ ёфтанд. Ҳизби "Одамони нав" соҳиби 20 курсии дигар шуда, ҷойи чорумро ишғол намудааст.

Ҳизби "Русияи одил"-и Сергей Миронов, сиёсатмадори муқобили муҳоҷират ва бавижа муҳоҷират аз Осиёи Марказӣ, марраи 5-дарсадиро гузашта, аз рӯйхати ҳизбӣ ба порлумон роҳ ёфт. Пештар ворид шудани ин ҳизб ба Думаи давлатӣ зери суол қарор дошт.

Ба иттилои Кумисюни интихоботӣ, як номзад аз ҳизби "Яблоко" дар ҳавзаи якмандатӣ имкони пирӯзӣ доштааст. Ҳизби "Яблоко", ки мухолифи ҷанги Русия дар Украина мебошад, аз сабқати ҳизбҳо маҳрум гардидааст.

Натиҷаҳои ниҳоии интихобот 25-уми сентябр нашр мешаванд.

ИНЧУНИН, БИХОНЕД:

Ҳалокати 2 кас дар ҳамлаҳои паҳподии Украина ба Маскав

Украина рӯзи 20-уми сентябр ҳамлаи густурдаи ҳавопаймоҳои бесарнишинро ба Маскав раҳандозӣ кард. Сергей Собянин, мири Маскав, гуфт, ин бузургтарин зарба дар низои кунунӣ буда, дар он як ҳазору шашсад паҳпод истифода шудааст. Ба қавли Собянин, аз байн 400 бесарнишин Маскавро ҳадаф қарор дода буданд.

Ситоди нерӯҳои мусаллаҳи Украина ҳам гузориш дод, ки 138 ҳавопаймои бесарнишини Русия 17 макони ин кишварро нишон гирифтаанд.

Исломҷон Саидови 48-сола раиси нави Наҳзати исломии Тоҷикистон (собиқ ҲНИТ) интихоб шудааст.

Ӯ дар ин мақом Муҳиддин Кабириро иваз кард.

Кабирӣ пас аз даргузашти Саид Абдуллоҳи Нурӣ, муассис ва раҳбари пешини Ҳизби наҳзати исломӣ, бист сол раёсати ҳизбро бар уҳда дошт ва тайи тақрибан ду соли охир барои тӯлонӣ монданаш дар ин мақом мавриди танқиди баъзе аз ҳамҳизбонаш қарор гирифта буд.

ИНЧУНИН, БИХОНЕД:

"Маҳкамов рафт, гапе нашуд." Талаби истеъфои Муҳиддин Кабирӣ

Интихоби раҳбари нави Наҳзати исломӣ, ки фаъолияташ дар Тоҷикистон ва Русия мамнуъ аст, рӯзи 19-уми сентябр дар Литва баргузор шудааст.

Баъзе аз аъзои ин созмони сиёсӣ аз соли 2016 ба ин тараф дар Аврупо ва бавижа Полшаву Олмону Литва кору зиндагӣ мекунанд.

Номи Исломҷон Саидов дар ҷомеаи Тоҷикистон чандон матраҳ нест.

Вай дар чанд барномаи видеоӣ дар Ютуб сиёсатҳои ҳукуматро танқид карда, аз тарафи баъзе ҳамҳизбонаш "мавлавӣ" ва "шахси хоксору камгап" тасвир шудааст.

Исломҷон Саидов аз моҳи майи соли гузашта муовини аввали раиси НИТ буд.

Расонаҳои байнулмилалӣ аз ҳамлаҳои ҳавоии Покистон ба вилоятҳои Кунар ва Пактико дар шарқи Афғонистон хабар доданд. Ин ҳамлаҳо субҳи 21-уми сентябр анҷом шудаанд.

Мақомҳои ҳукумати Толибон дар Афғонистон тасдиқ кардаанд, ки артиши Покистон чанд минтақаро дар ноҳияи Нургули вилояти Кунар ва чанд минтақаи дигарро дар ноҳияи Бармили вилояти Пактико ҳадаф қарор дод.

Масъулини ҳукумати "Толибон" гуфтаанд, ки дар ҳамлаи Покистон ба як хонаи истиқоматӣ дар Кунар се ғайринизомӣ кушта ва чанд тани дигар захмӣ шуданд. Ба гуфтаи манбаъҳо, дар ҳамла ба Пактико чанд дӯкон ва хона осеб дидаанд.

Мақомоти Покистон то кунун дар ин бора ибрози назар накардаанд.

Ҳамлаҳо ба Афғонистон дар ҳоле сурат гирифтаанд, ки рӯзи 18-уми сентябр бар асари як ҳамлаи интиҳорӣ ё худкушона ба қароргоҳи кормандони пулис дар наздикии як масҷид дар минтақаи Куҳоти вилояти Хайбар-Пахтунхоҳи Покистон беш аз 30 нафар кушта шуданд.

Ба гуфтаи мақомоти покистонӣ, аксар кушташудаҳо кормандони пулис ҳастанд. Ҳукумати Покистон эълон кард, ки ин ҳамла дар Афғонистон тарҳрезӣ шудааст.

Исломобод ҳамвора ҳукумати Толибонро дар Афғонистон ба паноҳ додан ба ҷангҷӯёни Таҳрики Толибони Покистон муттаҳам мекунад. Иттиҳоме, ки ҳукумати Толибон дар Афғонистон онро рад мекунад.

Дар ҳамлаҳои паҳподии Украина ба Маскав, пойтахти Русия, ду кас ба ҳалокат расида, чанд тани дигар захмӣ шудаанд.

Хабаргузории "Рейтерс" рӯзи 20-уми сентябр ба нақл аз Сергей Собянин, шаҳрдори Маскав, навишт, Русия аз рӯзи шанбе беш аз 1600 паҳподро, ки ҳудуди 450 фарданди он ба сӯи Маскав дар ҳаракат буданд, сарнагун кардааст.

Ба гуфтаи ӯ, ин ҳамлаҳои бесобиқаи Украина бо ҳадафи барҳам задани интихоботи барномарезишуда буд. Якшанбе охирин рӯзи интихоботи порлумонӣ дар Русия буд.

Шаҳрвандони Русия давоми се рӯзи охир барои интихоби вакилони нави порлумони кишварашон ба марказҳои раъйдиҳӣ рафтанд.

Дар ҳамин ҳол, Владимир Зеленский, раисҷумҳури Украина рӯзи якшанбе дар саҳифааш дар шабакаи "Х" навишт, "ҳамлаҳои интиқомҷӯёнаи мо бар Маскав дар шаби гузашта таъсири қобили мулоҳизае доштааст".

Дар ҳамлаҳои Украина дар шаби шанбе ба Маскав, як полоишгоҳи муҳими нафт низ осеб дидааст.

Рӯзи 18-уми сентябр мақомоти Тоҷикистону Чин ҳамкориҳои иқтисодӣ ва тиҷорат байни ду кишварро баррасӣ кардаанд, ки торафт густариш меёбанд, вале мояи нигаронӣ ҳам ҳастанд.

Вазорати рушди иқтисод ва савдо бо нашри як баёнияи расмӣ хабар дод, ки ҳамкориҳои дуҷониба дар ҷаласаи 14-уми Комиссияи байниҳукуматии Тоҷикистон ва Чин оид ба ҳамкории тиҷоратию иқтисодӣ дар шаҳри Душанбе баррасӣ шуд.

Дар ин баёния омадааст: “Дар ҷаласа масъалаҳои муҳими рушди минбаъдаи ҳамкории тиҷоратию иқтисодӣ, сармоягузорӣ, саноат, бахусус саноати кӯҳӣ, маъданҳои муҳим ва «сабз», нассоҷӣ, чарму пойафзол ва саноати коркард, таъсиси корхонаҳои муштарак, коркарди амиқи ашёи хом, маҳаллисозии истеҳсолот ва татбиқи технологияҳои муосир, рушди содироти маҳсулоти кишоварзӣ, тиҷорати дуҷониба, ҳамкории байниминтақавӣ ва таҳкими робитаҳо дар доираи механизми «Чин — Осиёи Марказӣ» баррасӣ гардиданд.”

Дар ин ҷаласа гуфта шудааст, ки гардиши тиҷорати дуҷониба дар соли 2025 ба марзи 3 миллиард ва ё ба 2,9 миллиард доллар расида, ки дар муқоиса ба ба соли 2024-ум 46 дарсад афзоиш ёфтааст.

Дар баёнияи вазорат ҳамчунин омадааст, ки дар доираи ин ҷаласа Абдураҳмон Абдураҳмонзода, вазири рушди иқтисод ва савдо бо Лин Сзи, бо муовини вазири тиҷорати Чин масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, сармоягузорӣ, саноат, бахусус рушди занҷири истеҳсолӣ аз коркарди ашёи хом то истеҳсоли маҳсулоти ниҳоӣ, энергетика ва нақлиётро баррасӣ карданд.

Моҳи майи имсол ду кишвар бо арзиши 647 миллион доллар қарордодҳои тиҷоратӣ ва ҳамкорӣ карданд. Чин аз сармоягузорони аслӣ ба иқтисоди Тоҷикистон ба шумор меравад ва Душанбе аз Пекин бештар аз 700 миллион доллар қарздор аст.

Қарзҳои зиёди Чин нигарониҳоеро ба миён овардааст. Пойбандии ҳарчи бештари иқтисодии Тоҷикистон аз Чин ин нигарониро ба вуҷуд овардааст, ки Душанбе дар оянда пойбанди амру иродаи сиёсии Пекин хоҳад гашт.

Ширкатҳои чинӣ дар арсаи истихроҷи маъданҳои нодири Тоҷикистон ҳузури густурда доранд. Ду ширкати чинӣ “Зарафшон” ва “Покруд” 84 дарсади захираҳои тилои солонаи Тоҷикистонро истихроҷ мекунанд. Тоҷикистон ва Чин тақрибан 500 километр марзи муштарак доранд.

Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон аз боздошти марде хабар додааст, ки ба гуфтаи муфаттишон ба модари худ таҳдиди куштан кардааст, ки ҷинояти гӯшношунид барои ҷомеа ҳисоб меравад.

Дар баёнияи расмии вазорат, ки рӯзи 18-уми сентябр нашр шуд, омадааст, Абдуҷалол Ҳакимови 34-сола аз ноҳияи Бобоҷон Ғафуров шаби 16-уми август ба хонаи модари 67-солаи худ омада, бинобар нофаҳмиҳои оилавӣ, бо мақсади таҳдиди куштан ё расонидани зарари вазнин ба саломатӣ, бо истифода аз корди хоҷагӣ ба ӯ таҳдид намудааст”.

Ҷузъиёти нофаҳмиҳои оилавӣ ва ё моҷарои хонаводагӣ байни падару модар маълум нест, аммо ба гуфтаи вазорат, гумонбар ба ҷиноят, ҳангоми таҳдид ба модараш маст будааст. Мисли ҳамеша вазорати дохилӣ, назари муттаҳам ба ҷиноятро наовардааст, ки иттиҳомро рад мекунад, ё не.

Ба зидди ҷавони тоҷик бо иттиҳоми “Таҳдиди куштан ё расонидани зарари вазнин ба саломатӣ” парвандаи ҷиноӣ боз кардаанд, ки барои ин ҷиноят дар Тоҷикистон ҳадди аксар то ду соли зиндон ҷазо таъйин шудааст.

Сафорати Амрико дар Тоҷикистон мегӯяд, давоми 35 сол садҳо ҳазор китоби дарсӣ ба низоми маорифи Тоҷикистон тақдим карда, ҳазорҳо муаллимро омӯзиш забони англисӣ додааст. Ба гуфтаи Сафорат, сармоягузорӣ аз сӯи ин кишвар ба соҳаи маорифи Тоҷикистон дар оянда низ идома хоҳад дод.

Хонум Карсон Релитc Рокер, Кордори муваққати Сафорати Амрико дар Душанбе дар мақолае навишт, ки самараи ин ҳамкориҳо будааст, ки ба гуфтаи ӯ, "як насли раҳбарони тоҷик бо забони бизнеси ҷаҳонӣ ва дипломатия", озода сӯҳбат мекунанд.

Дар ин мақола омадааст, ки танҳо дар соли 2024 сафорати Амрико барои хонандагони синфҳои даҳ ва ёздаҳи мактабҳои Тоҷикистон 240000 китоби дарсӣ ба забони англисӣ тақдим кардааст. Ҳамчунин аз соли 2004 ба инсӯ барномаи "English Access"-и Сафорати Амрико ба 2 500 нафар ҷавонони тоҷик курсҳои дусолаи забони англисиро пешниҳод кардааст.

Ба навиштаи Кордори Сафорати Амрико, аз соли 2009 ба ин тараф 40 нафар аз муаллимон дар барномаи "English Language Fellows" дарс гуфтаанд ва шабака барои муаллимони англисӣ бо номи "Забони англисӣ бидуни марзҳо" (English Without Borders), то 4000 нафар афзудааст.

Инчунин тариқи барномаи "Fulbright" тақрибан 100 нафар муаллимони ҷавон аз Тоҷикистон дар синфхонаҳои амрикоӣ таҳсил кардаанд ва беш аз 100 нафари дигар ин курсҳо оид ба таълими забони англисӣ ҳамчуни забонро дувумро ба анҷом расонидаанд.

Дар чаҳорчӯби барномаи "Забони англисӣ барои мансабдорони давлатӣ", беш аз 550 нафар мансабдорони вазорату идораҳои Тоҷикистон ба омӯзиш фаро гирифта шудаанд, ки ба гуфтаи Сафорат, бо сиёсатҳои ҳукумати Тоҷикистон дар бораи омӯзиши забонҳои хориҷӣ барои кормандони давлатӣ, ҳамхонӣ дорад.

Ҳамчунин барномаи "Забони англисӣ барои рӯзноманигорон" беш аз 700 нафар рӯзноманигорон ва намояндагони васоили ахбори оммаро фаро гирифтааст.

Сафорати Амрико ҳамасола беш аз 100 шаҳрванди Тоҷикистонро тавассути як қатор барномаҳои мубодилавии илмӣ, касбӣ ва раҳбарии Амрико -- аз ҷумла, барномаҳои FLEX, IVLP, Open World, Global UGRAD, SUSI, TechGirls ва TechWomen, ба Амрико мефиристад.

Ба иттилои сафорат ҳоло тақрибан 9 ҳазор хатмкунандаҳои барномаҳои мубодилаи ИМА аз Тоҷикистон дар минтақаҳои гуногуни кишвар кору фаъолият мекунанд

Ба иттилои Сафорат, аз миёни хатмкунандаҳои барномаҳои мубодилаи Амрико аз Тоҷикистон, бисту се нафари онҳо аз соли 1993 инҷониб дар вазифаҳои вазир ё муовини вазир хизмат кардаанд ва шуморе ҳам дар ниҳодҳои додгоҳӣ, додситонӣ, андоз ва ҳукуматҳои маҳаллӣ кор мекунанд.

Амрико дар баробари кӯмак ба арсаи маорифи Тоҷикистон, инчунин ба бахшҳои дигар, чун тандурустӣ, кишоварзӣ ва ниҳодҳои интизомӣ садҳо миллион доллар кӯмак кардааст.

Вазорати адлияи Амрико эълон кард, ки Муҳаммад Шарифуллоҳ, шаҳрванди Афғонистон ва узви "Шохаи "Хуросон"-и ДОИШ бинобар нақш доштан дар фаъолиятҳои ин гурӯҳ, ба 20 сол зиндон маҳкум шуд.

Ин вазорат рӯзи 17 сентябр дар эъломияе гуфт, ки додгоҳи Вирҷиния парвандаи ӯро баррасӣ кард ва далелҳо нишон доданд, ки Шарифуллоҳ дар ҳамлаи интиҳорӣ ё худкуши соли 2021 дар дарвозаи вурудии Фурудгоҳи Кобул нақш доштааст. Дар ин ҳамла 13 сарбози амрикоӣ ва ҳудуди 160 ғайринизомӣ кушта шуданд.

Бар асоси санадҳои додгоҳ, Шарифуллоҳ пеш аз ҳамла, масир ва шеваи чигуна расидан ба Фурудгоҳи Кобулро омӯхта ва дар бораи вазъияти он ба аъзои ДОИШ маълумот дода буд.

Вазорати адлияи Амрико афзудааст, ки Шарифуллоҳ аз соли 2016 то замони боздошташ дар соли 2025, дар беш аз 12 ҳамлаи "Шохаи "Хуросон"-и ДОИШ нақш дошт ва дар бахшҳое аз амалиёти ин гурӯҳ, аз ҷумла шиносоии ҳадафҳо ва интиқоли ҳамлаварони интиҳорӣ, ҳамкорӣ кардааст.

Ӯ дар бахшҳои гуногуни амалиёти ин гурӯҳ, аз ҷумла, шиносоии ҳадафҳо, интиқоли ҳамлаварони интиҳорӣ, интиқол ва пок кардани силоҳҳо, интиқоли паём миёни аъзои "Шохаи "Хуросон"-и ДОИШ ва сабти видеоҳои таркишҳо барои таблиғи ин гурӯҳ, фаъолият доштааст.

Назари Муҳаммад Шарифуллоҳ ва наздиконаш ба ҳукми додгоҳ маълум нест.

Шарифуллоҳ соли гузашта дар Покистон боздошт ва сипас ба Амрико интиқол дода шуд.

Додгоҳи вижаи расидагӣ ба ҷиноятҳои ҷангии Косово, Ҳошим Тачи, раисҷумҳури пешини ин кишварро ба иттиҳоми иртикоби ҷиноятҳои ҷангӣ, аз ҷумла, куштор, шиканҷа ва боздошти ғайриқонунӣ, ба 25 сол зиндон маҳкум кард.

Ин додгоҳ, ки қароргоҳаш дар Гаага мебошад, рӯзи 16 сентябр эълон кард, Тачи дар иртибот бо куштори 96 мухолифи сиёсӣ ва афроде, ки ба ҳамкорӣ бо нерӯҳои амниятии Сербистон гумонзад ҳастанд, гунаҳкор шинохта шудааст.

Ҳошим Тачи ҳамаи иттиҳомҳо алайҳи худро рад кардааст.

Ин ҷиноятҳо дар ҷараёни ҷанги солҳои 1997 ва 1999 ва замоне рух дод, ки Тачи аз фармондеҳони баландпояи "Артиши озодибахши Косово" буд. Ин гурӯҳ асосан аз албанитаборон ташкил шуда буд, ки барои ҷудоии Косово аз Сербистон меҷангиданд.

Ҳошим Тачи пас аз ҷанг ба яке аз муҳимтарин чеҳраҳои сиёсии Косово табдил шуд ва дар соли 2008 то 2014 нахуствазир ва аз соли 2016 раисҷумҳури ин кишвар буд.

Аммо дар соли 2020 пас аз боз шудани парванда алайҳаш аз ин мақом истеъфо дод ва пас аз боздошт, ба боздоштгоҳи Додгоҳи вижаи Косово дар Гаага интиқол ёфт.

Додгоҳи вижаи Косово дар соли 2015 барои расидагӣ ба иттиҳомоти марбут ба ҷиноятҳои аъзои пешини Артиши озодибахши Косово ташкил шуд. Ин додгоҳ дар Гаага ҷойгир аст ва бар асоси қонунҳои Косово ва додрасҳо ва кормандони байналмилалӣ, фаъолият мекунад.

Чаҳор рӯз пеш аз содир шудани ҳукми Ҳошим Тачи, даҳҳо нафар дар Приштина, пойтахти Косово дар ҳимоят аз ӯ ва се фармондеҳи дигари Артиши озодибахши Косово тазоҳурот карданд ва хостори озодии онҳо шуданд.

Бисёре аз албанитаборҳои Косово Ҳошим Тачи ва дигар фармондеҳони пешини Артиши озодибахшро аз "чеҳраҳои мубориза барои истиқлоли ин кишвар" медонанд.

Як манбаи дипломатӣ дар ҳукумати Толибон дар Эрон тасдиқ кард, ки дастикам ҳафт зани афғон дар роҳи расидан ба Эрон, бар асари гуруснагӣ ва ташнагӣ ҷон бохтаанд.

Ин манбаъ, ки нахост номаш гирифта шавад, ба бахши афғонистонии Радиои Озодӣ гуфтааст, ки панҷ тан аз ин қурбониён, ба шумули як модар ва чаҳор духтар, сокинони вилояти Бағлон буданд, ки рӯзи 11 сентябр ҷон бохтанд. Ба гуфтаи ин манбаъ, ду зани дигар, ки сокинони вилояти Ҳирот буданд, рӯзи 14 сентябр ба ҳалокат расиданд.

Ин дар ҳоле аст, ки созмони мудофеи ҳуқуқи башар -"Ҳолваш" пеш аз ин аз ҷон бохтани дастикам 17 муҳоҷири афғон, аз ҷумла, занон, мардон ва кӯдакон дар минтақаи "Максӯхта" дар минтақаи марзии тобеи шаҳри Саровон, хабар дода буд.

Созмони "Ҳолваш" рӯзи 13 сентябр дар шабакаи Х навишта буд, ки ин ҳодиса рӯзи 10 сентябр рух дода ва ҷасадҳои қурбониён ба сардхонае дар минтақаи Хош интиқол дода шуданд.

Аммо манбаъи дипломатии Толибон дар Эрон омори эъломшуда аз сӯи созмони "Ҳолваш"-ро рад кард. Мақомҳои эронӣ ва ҳукумати Толибон то кунун ба таври расмӣ дар бораи ин ҳодиса изҳори назар накардаанд.

Минтақаҳои марзии Эрон дар солҳои ахир борҳо шоҳиди ҳодисаҳои ба ин монанд будаанд. Шумори зиёде аз афғонҳо аз ин масирҳо ба таври қочоқӣ нияти ворид шудан ба Эронро мекунанд ва дар пайи ташнагӣ, гум кардани роҳ ё тирандозии нерӯҳои марзӣ, ба ҳалокат мерасанд.

Дар моҳи июли соли ҷорӣ дастикам ҷасадҳои 14 шаҳрванди Афғонистон, ки аз тариқи қочоқӣ ба Эрон мерафтанд ва дар саҳро нопадид шуда буданд, дар дашти Моргу дар вилояти Нимрӯз пайдо шуд.

Бино ба гузоришҳо, дар Туркманистон аз кормандони ниҳодҳои давлатӣ, аз ҷумла муаллимон барои хариди аксҳои нав ва лавҳаҳо бо шеъри президент Сардор Бердимуҳаммадов пул ҷамъ мекунанд.

Дар ин бора Бахши туркмании Радиои Озодӣ бо истинод ба манбаъҳои худ дар вилояти Балкан хабар додаааст. Ба гуфтаи ин манобеъ, пули аксу лавҳаҳоро аз кормандони соҳаҳои алоқа, почта, маорифу тандурустӣ, нафту газ, пулис, осорхонаҳо, китобхонаҳо ва ниҳодҳои коммуналӣ маҷбурӣ ҷамъ мекунанд. Лавҳаҳои бузурги 120 бар 50 сантиметрӣ бояд то ҷашни истиқлоли Туркманистон дар утоқҳои корӣ, синфхонаҳо ва толорҳои идораҳои давлатӣ насб шаванд. Шеър ҳам “Ифтихори туркманҳо” ном дорад.

Яке аз кормандони давлатӣ ба бахши туркмании Радиои Озодӣ гуфт, ки барои акс ва лавҳа 200 манат, яъне тақрибан 50 долларӣ аз ҳар корманд мегиранд, ки пули зиёде аст. Манбаъҳо гуфтаанд, ки акнун мақомот талаб доранд, ки аксҳо на танҳо дар утоқҳои роҳбарон, балки дар ҳамаи утоқҳои корӣ овезон ва ё насб карда шаванд.

Шеъри Сардор Бердимуҳаммадовро рӯзи 6-уми сентябр нашр карданд, ки он рамзҳои миллии Туркманистон, аз ҷумла аспи аҳалтекин, қолиҳои туркманӣ ва сагҳои алабайро ситоиш карда, онҳоро ба ифтихори миллӣ ва анъанаҳои кишвар пайванд дода шудааст. Талошҳои бахши туркмании Радиои Озодӣ барои гирифтани шарҳи мақомот дар Туркманистон, ки яке аз бастатарин кишварҳои ҷаҳон ба ҳисоб меравад, бенатиҷа анҷомид.

Бархе аз омӯзгорон дар Тоҷикистон ҳам дар гузашта шикоят кардаанд, ки мақомот бо баҳонаҳои мухталиф, аз ҷумла барои таҷлили ҷашнҳои расмӣ ва хариди нашрияву китобҳо аз маоши онҳо кам мекунанд, агарчӣ вазорати маориф гуфтааст, ҳеч мактаберо барои обуна шудану пул ҷамъ кардан маҷбур намекунанд.

Бино ба омори Бонки миллӣ, ҳаҷми пардохтҳои ғайринақдӣ дар Тоҷикистон то нимаи имсол ба 41 дар сад расидааст, ки қадами ҷиддӣ дар роҳи гузариш ба иқтисоди рақамӣ маҳсуб меёбад. То чанд соли пеш дар кишвар бисёре аз муомилот нақдӣ сурат мегирифт ва базӯр аз 10 то 15 дар сад мерасид.

Бонки миллӣ дар як иттилоияе дар бораи таърихи низоми бонкдорӣ дар Тоҷикистон навиштааст, ки “Соли ҷориро (соли 2026) метавон марҳилаи нави рушди низоми бонкӣ, рақамисозӣ унвон кард. Ба санаи 30 июни соли 2026 дар кишвар 10 561 терминали электронӣ барои пардохтҳои ғайринақдӣ насб гардида, шумораи кортҳои пардохтӣ ба 12,4 миллион адад ва ҳамёнҳои электронӣ ба 19,8 миллион адад расидааст. Дар нимсолаи якуми соли ҷорӣ ҳиссаи пардохтҳои ғайринақдии молу хизматрасонӣ 41 фоизро ташкил медиҳад.” Ба қавли Бонки миллӣ, омори мазкур далели он аст, ки пардохти рақамӣ дигар танҳо як воситаи алтернативии муомилот, “балки тадриҷан ба қисми муҳимми фаъолияти иқтисодии кишвар табдил меёбад.”

Айни замон аудити Бонки миллии Тоҷикистон дар соли 2025 нишон медиҳад, ки ҳаҷми пули пули нақди вориди муомила дар кишвар 7.4 миллиард сомонӣ афзуда, аз 38.8 миллиард сомонии соли 2024 ба 46.2 миллиард сомонӣ дар соли 2025 расидааст. Сабаби афзоиши пули нақд дар муомилот маълум нест, ки рушди иқтисодӣ аст, ё интиқоли пули бештари муҳоҷирон аз хориҷ ва ё талаботи бештар ба пули нақд дар бозори кишвар.

Аз тарафи дигар шикояти муштариён аз кори бонкҳои Тоҷикистон ҳам кам нест, ки мегӯянд, зимни муомилот ё пулашон гум мешавад. Моҳи март ва июли ҳамин сол номи “Душанбе сити”, яке аз бонкҳои сермуштарии кишвар, сари забонҳо шуд, чун мардуми зиёде шикоят мекарданд, ки муддати як ҳафта наметавонистанд ба ҷое пул фиристанд ё баръакс пулашон бигиранд.

Иддае ҳам мегуфтанд, ки як дафъа аз ҳисобашон 100 сомонӣ пардохтанд, вале бонк онро се бор ҳисоб кардаву сесад сомонияшонро гирифтааст. Баъдан раиси Бонки Миллии Тоҷикистон вазъро шарҳ дод ва гуфт, аз 890 арзу муроҷиате, ки дар бораи кори бонкҳо ба онҳо расидааст, 30 дарсадаш дар бораи кори "Душанбе Сити" будааст.

Яке аз мушкилоти аслӣ дар Тоҷикистонро, ки монеи пардохтҳои ғайринақдӣ мешаванд ба гуфтаи мутахассисон, дастрасӣ надоштани мардум ба интернети баландсуръат дар деҳоту минтақаҳои дурдаст ва ба зербунёдҳои бонкӣ мебошад.

Иттиҳоди Аврупо қарор аст рӯзи 17 сентябр тарҳи қонуни наверо барои муҳофизат аз кӯдакон дар баробари осебҳои шабакаҳои иҷтимоӣ ироа кунад. Тарҳе, ки мумкин аст дастрасии афроди зери 13 ё 15-сола ба ин шабакаҳоро манъ кунад.

Ба гузориши хабаргузории "Франс-пресс", Урсула фон дер Ляйен , раиси Комиссияи Аврупо, як рӯз пеш аз ироаи тарҳ, маҳдудияти синнии пешниҳодиро дар Порлумони Аврупо эълон хоҳад кард.

Ин тарҳ бо унвони "Қонуни кӯдакони Иттиҳоди Аврупо" ҳамчунин ширкатҳоро вазифадор мекунад, маҳсулоти худро ба шевае тарҳрезӣ кунанд, ки шахсро вобаста накунад ва имкони истифодаи аз ҳад зиёд аз онҳоро аз байн барад.

Ҳамзамон, ҳукумати Фаронса рӯзи 14 сентябр нусхаи ислоҳшудаи тарҳи манъи истифодаи афроди зери 15-сола аз шабакаҳои иҷтимоиро барои баррасӣ ба Комиссияи Аврупо ироа кард.

Шӯрои Қонуни асосии Фаронса нусхаи қаблии ин қонунро дар миёнаҳои моҳи август бинобар маҳдуд кардани ғайризарурии озодии баён, бекор карда буд.

Нигарониҳо дар бораи таъсири шабакаҳои иҷтимоӣ бар саломати равонӣ ва ҷинсии кӯдакон дар кишварҳои мухталиф афзоиш ёфтааст. Австралия нахустин кишваре буд, ки истифодаи афроди зери 16-сол аз ин шабакаҳоро манъ кард.

Раисҷумҳури Амрико рӯзи 14 сентябр бо нашри паёме дар шабакаи иҷтимоии худ, Truth Social, гуфт, ки Украина ва Русия мувофиқат кардаанд, ки ба иншооти энержии худ ҳамла накунанд.

Донанд Трамп ҳамчунин афзоиши қимати газ ва нафт дар ҷаҳонро ба ҷанги Украина ва Русия рабт дод ва навишт, ки ин мавзӯъ пайванде ба ҷанги Эрон надорад.

Мақомҳои Русия ва Украина ҳанӯз вокунише ба ин эъломи Доналд Трамп нишон надодаанд.

Раисҷумҳури Амрико чанд рӯз пеш аз Владимир Зеленский, раисҷумҳури Украина хоста буд, то аз ҳадаф қарор додани иншооти энержии Русия худдорӣ кунад.

Дар пайи нашри паёми Доналд Трамп, қимати ҷаҳонии нафт андаке коҳиш ёфт ва нархи ҳар бушка нафти "брент" то ҳудуди 107 доллар коҳиш ёфт.