Дар чанд ҷумла
Раҳмон гуфт, "касе дар мансаб абадӣ нест", вале кадом мақомро дар назар дошт?
Эмомалӣ Раҳмон, ки 32 сол боз ҷилави қудратро дар Тоҷикистон ба даст дорад ва пайваста барои тӯлонӣ монданаш дар садри ҳукумат танқид мешавад, дар изҳороте гуфт, ки "ҳеч кас дар зиндагӣ ва мансаб абадӣ нест."
Ӯ ин ҳарфҳоро рӯзи 30-юми май дар суҳбат бо аҳли илм ва маориф дар Душанбе ба забон овард.
Ба назар мерасад, ҳадафаш аз ин изҳорот на тағйири зудрас дар ҳукуматдорӣ, балки бештар мақоми илмист. Чун дар идомаи суҳбаташ афзуд, "касе ҳатман ҷойгузини каси дигар мешавад, аз ҷумла шогирд ба ҷойи устод."
Аз ин рӯ, ба қавли Раҳмон, "ба ҷойи дастгирӣ кардани ҷавонон нисбат ба онҳо кӯтоҳбиниву тангназарӣ зоҳир намудан кори тамоман нодуруст мебошад. Ба ақидаи ман, идома додани мактаби устоду шогирд дар ҳамаи касбу корҳо ва махсусан дар соҳаи илм қарзе мебошад, ки онро ҳар як олими собиқадору соҳибтаҷриба дар назди шогирдони худ бояд адо намояд."
Президенти Тоҷикистон дар гузашта ҳар сол дар остонаи Наврӯз бо намояндагони илму маориф мулоқот карда, масъалаҳои вобаста ба ин соҳаро дар миён мегузошт. Баъзе аз рӯшанфикрон ва намояндагони мухолифон онро бештар маъракаи ситоиш аз раиси ҷумҳур ва ҷойи ҳалли мушкилҳои шахсӣ медонистанд.
Дар чор соли охир чунин мулоқот нагузашт ва сабабаш ҳам маълум нест. Мақомот мегӯянд, рӯзи 30-юми май барои баррасии "рушди илм ва дурнамои он, омӯзиши илмҳои табиӣ ва риёзӣ, ихтироъкорӣ, тарбияи кадр" намояндагони илму маорифро ҷамъ оварданд. Иддае дигар бовар доранд, ки ин мулоқот ба тасмимҳои охири ҳукумат, аз ҷумла ба таблиғи фарҳанги, ба истилоҳ, миллӣ ва мубориза бо тундгароӣ пайванд дорад.
Дар ҳар сурат, дар мулоқоти рӯзи 30-юми май раиси ҷумҳури Тоҷикистон ба ислоҳот дар Академияи миллии илмҳо даъват кард ва гуфт, кори ин ниҳод ҷавобгӯи харҷе нест, ки ба он карда мешавад. Барои бознигарии кори Академия ва ислоҳот дар он се моҳ фурсат дода шудааст.
Пешниҳоди ислоҳоти амиқ дар ин ниҳод ҳанӯз соли 2011 аз тарафи академик Акбар Турсон расонаӣ шуда буд. Раҳмон ӯро бо ваъдаи иҷрои ин барнома ба ватан даъват кард, вале шароити иҷрои тарҳро фароҳам наовард.
Эмомалӣ Раҳмон аз соли 1992 то 1994 раиси Шӯрои олӣ ва аз соли 1994 то ин дам президенти Тоҷикистон аст. Ӯ, ки дар солҳои аввали расиданаш ба қудрат гуфта буд, танҳо як бародар дорад, ҳоло фарзандону наздикони сершуморашро дар идораи ҳукумат ҷой дода ва ё барои рушди тиҷорату сарватандӯзии онҳо имтиёзу масуният додааст.
Ҳамаи хабарҳои имрӯзро дар инҷо бихонед
Амрико ва Чин розӣ шудаанд, ки “мусолиҳаи тиҷоратӣ”-ро дароз кунанд
Скотт Бессент, вазири молияи Амрико, гуфт, кишвараш ва Чин ба мувофиқа расиданд, ки “мусолиҳаи тиҷоратӣ” маъруф бо номи “Созишномаи Бусан”-ро то рӯзи 10-уми январи соли 2027 тамдид кунанд.
Ин тавофуқнома, ки моҳи октябри соли 2025 байни ду кишвар имзо шуд, қарор буд, рӯзи 10-уми ноябр ба поён расад.
Он замон байни ду тараф сари тиҷорат ҷанҷолу баҳс бархост ва Амрико моҳи апрели ҳамон сол барои маҳсулоти воридотии чинӣ 145 дар сад боҷ ҷорӣ кард.
Чин дар посух аз маҳсулоти воридотии Амрико 125 дар сад боҷи иловагӣ хост.
Баъди ин, ду тараф мувофиқат карданд, аз ин боҷҳои баланд даст кашанд ва Амрико ҳаҷми боҷи маҳсулоти чиниро аз 57 то 47 дар сад поин овард.
"Дар ҷанги Украина кушта шуд." Дафни Фирдавс Салоҳов (Киллер) дар Душанбе
Фирдавс Салоҳов, яке аз размикорони тоҷикро, ки бо лақаби "Фирдавси Киллер" дар Тоҷикистон машҳур буд ва дар ҷанги Русия дар Украина кушта шудааст, рӯзи 23-юми сентябр дар шаҳри Душанбе дафн кардаанд.
Баъзе аз дӯстонаш ва афроди ошно бо ӯ рӯзи 25-уми сентябр ба Радиои Озодӣ гуфтанд, Фирдавс Салоҳови 41-соларо дар оромгоҳи Ҳазрати Мавлонои пойтахт ба хок супурданд.
Хабари марги варзишгари тоҷик дар Украина 3-юми августи имсол нашр шуд.
Бино ба гузоришҳо, аз ҷумла ба навиштаи пойгоҳи "Pamir Inside", ӯ 10 сол пеш ба Русия рафта, бо хонаводааш дар шаҳри Санкт-Петербург иқомат ва ба ҳайси мураббӣ кор мекард ва чанд моҳ пеш бо артиши Русия қарордод баста, ба ҷанги Украина рафтааст.
Санаи дақиқи марги ӯ дар Украина маълум нест.
Фирдавс Салоҳов дар маҳаллаи "Автовокзал"-и шаҳри Душанбе ба воя расида, борҳо дар мусобиқоти муҳорибаҳои омехта дар дохил ва хориҷи Тоҷикистон пирӯз шудааст.
Мардуми зиёде дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба хешовандони варзишгар изҳори ҳамдардӣ кардаанд, вале дар ин миён як нафар навиштааст, марги Фирдавс Салоҳов, "як дарс барои он одамонест, ки паспорти русӣ мехоҳанд."
Зоҳиран манзури ӯ шарти мақомоти Русия аст, ки гуфтаанд, ба хориҷиён ва бахусус муҳоҷирон аз кишварҳои Осиёи Марказӣ, ки ҳаққи иқомат доранд, дар сурати бастани қарордод бо артиши Русия ва рафтан ба ҷанги Украина ба осонӣ шиносномаи русӣ медиҳанд.
Тарҳи давлатии “Зистан мехоҳам” дар Украина дар як соли охир номи зиёда аз се ҳазор зодаи Тоҷикистонро нашр кардааст, ки дар ҷанги Русия бар зидди Украина ширкат карда, бархе кушта ё нопадид шудаанд.
Қонунҳои Тоҷикистон барои ширкат дар ҷангҳои хориҷӣ ҷазои сахт таъйин кардаанд, вале мақомот мегӯянд, нисбат ба касе барои ширкат дар ҷанги Украина парвандаи ҷиноятӣ боз накардаанд.
Ҳавопаймои "Вориш" аз Теҳрон ба Душанбе расид, вале аз роҳи дигар
Як ҳавопаймои ширкати эронии “Вориш”, ки рӯзи 24-уми сентябр бо сабаби иҷоза надодани Туркманистон аз нимароҳи сафараш ба Тоҷикистон ба Теҳрон баргашт, дертар бо дигар кардани масир ба Душанбе расидааст.
Пойгоҳи Flightradar24 мегӯяд, ин парвоз шаби гузашта бо истифода аз қаламрави ҳавоии Озарбойҷону Қазоқистон ва Узбекистон имконпазир гашт.
Ҳавопаймо 25-уми сентябр аз Душанбе ба Теҳрон парвоз анҷом додааст.
Интизор меравад, ҳавопаймои дигари ширкати “Вориш” рӯзи 25-уми сентябр аз Машҳад ба пойтахти Тоҷикистон биояд.
Тибқи нишондоди таблои Фурудгоҳи Душанбе феълан ин парвоз ба таъхир уфтодааст, вале маълум нест то кай ва сабабашро ҳам нагуфтаанд.
Парвози ҳавопаймои “Вориш” аз Эрон ба Тоҷикистон рӯзи 24-уми сентябр ба сабаби таҳримҳои Амрико бо душворӣ рӯ ба рӯ шуд.
Вазорати хазинадории Амрико аз 8-уми сентябр ҳамаи ширкатҳои ҳавопаймоии Эронро ба рӯйхати таҳримҳои худ шомил карда, аз 23-юми сентябр таҳримҳои дуюмдараҷаро барои расонидани хидматрасонӣ ба ҳама гуна ҳавопаймои эронӣ дар саросари ҷаҳон ба иҷро даровард.
Як манбаи огоҳ дар Душанбе ба Радиои Озодӣ гуфта буд, Туркманистон ба ҳавопаймои ширкати эронӣ иҷоза надодааст, ки аз ҳарими ҳавоияш истифода кунад.
Дар як наворе, ки дар шабакаҳои иҷтимоӣ паҳн шуд, халабон мегуфт, иҷозатномаи убур аз қаламрави ҳавоии Озарбойҷон низ дастрас нашуд. Ба назар мерасад, Боку дертар барои гузаштани ин ҳавопаймо аз фазояш розӣ шудааст.
Парвози ҳавопаймоҳо дар хатсайри Теҳрон-Душанбе, ки баъди ҳамлаи Амрикову Исроил ба Эрон дар охири моҳи феврали имсол қатъ шуда буд, аз охири моҳи май дигарбора барқарор шудааст.
Ҳукми як тоҷик барои ҳодисаи 17 сол пеш дар Русия
Пас аз 17 сол дар Русия як шаҳрванди Тоҷикистонро бо гуноҳи қатли як узви гурӯҳи миллатгаро ё тоссарҳои рус ба 20 сол зиндон маҳкум карданд.
Саидҷон Раҷабов, ки ҳоло 43 сол дорад, ба он гунаҳкор дониста шудааст, ки соли 2009 ба се тоссар бо корд ҳамла карда, якеро куштаву ду тани дигарро маҷруҳ намудааст.
Додситонии Маскав рӯзи 18-уми сентябр хабар дод, ки шаҳрванди Тоҷикистон дар муҳокима иттиҳомотро рад карда, гуфтааст, ҳеч гуноҳ надорад.
Нашрияи “Газета. Ру” дар мақолае дар соли 2009 дар бораи ин ҳодиса навиштааст, ки “миллатгароҳо дар қатори байнишаҳрӣ муҳоҷирони кориро латукӯб мекарданд, вале ба муқовимат рӯбарӯ шуданд. Саидҷон Раҷабов ба се скинҳед бо корд ҳамла ва сипас ба Тоҷикистон фирор кардааст”.
Матбуоти Русия навиштааст, ки Саидҷон Раҷабовро мақомоти Тоҷикистон баъди дархости Русия барои муҳокима ба ин кишвар супурдаанд.
Маркази таҳлилии “Сова”, ки омори ҷиноят дар заминаи бегонаситезӣ ва миллию нажодиро ҷамъ меорад, навиштааст, ки соли 2025 дар Русия 145 чунин ҷиноятро сабт кард. Се ҳолат бо марги одамон анҷомидааст.
10 куштаву захмӣ дар ҳамлаи Русия ба Киев
Русия субҳи 24-уми сентябр ба Киев, пойтахти Украина, бо мушакҳои баллистикӣ ва паҳподҳо ҳамла кардааст.
Мақомоти Украина гуфтанд, ки дар ин ҳамлаҳо дастикам ду кас кушта ва ҳашт тан захмӣ шуданд.
Бинои як таваллудхона ҳам осеб дида, занону кӯдаконро дар паноҳгоҳ пинҳон кардаанд.
Андрий, сокини Киев, гуфт, "ману ҳамсар ва писари хурдсолам дар таваллудхона будем. Вақте ҳамла шуд, мо дар таҳхона будем. Ҳангоми эълони хатар ҳама фавран ба он ҷо фаромаданд. Худоро шукр, то ҷое медонам, тамоми кормандон ва ҳамаи онҳое, ки дар таваллудхона буданд, сиҳату саломатанд."
Русия дар моҳҳои охир ҳамлаҳои ҳавоиро ба Украина сахттар карда, аз паҳподҳои бештари реактивӣ ва ҳамлаҳои пайдарпайи мушакӣ истифода мекунад.
Навор дар Инстаграм:
"Иҷоза надоданд." Лағви парвози ҳавопаймои Теҳрон - Душанбе
Як ҳавопаймои ширкати эронии "Вориш" аз нимароҳи сафараш ба Душанбе пас гаштааст. Он мебоист парвози Теҳрон - Душанберо анҷом медод.
Як манбаъ дар Фурудгоҳи Душанбе рӯзи 24-уми сентябр ба Радиои Озодӣ гуфт, Туркманистон иҷозаи убур надодааст. Дар вебсайти фурудгоҳ навиштаанд, ки ин парвоз бояд соати даҳи субҳ анҷом мешуд, аммо бекор гашт.
Сухангӯйи Созмони ҳавопаймоии мулкии Эрон низ тасдиқ кард, ки як ҳавопаймои эронӣ бо мақсади парвоз ба Тоҷикистон маҷбур шуд ба Теҳрон баргардад.
Маҷид Ахавон рӯзи панҷшанбе бе ишора ба таърихи анҷоми ин парвоз, гуфт: "Туркманистон барои убури ширкатҳои ҳавопаймоии эронӣ аз ҳарими ҳавоии худ иҷоза содир накард."
Пештар дар шабакаҳои иҷтимоӣ видеое паҳн шуда буд, ки дар он халабон сабаби баргаштани ҳавопаймои масири Душанбе ба Теҳронро шарҳ медод.
Ӯ дар ин видео мегӯяд, ки парвоз ба Тоҷикистон бинобар сабаби дастрас нашудани иҷозатномаи убур аз қаламрави ҳавоии Озарбойҷон ва кишварҳои ҳамсояи Тоҷикистон идома ёфта натавонист ва ҳавопаймо ба Теҳрон бармегардад.
Вазорати хазинадории Амрико аз 8-уми сентябр ҳамаи ширкатҳои ҳавопаймоии Эронро ба рӯйхати таҳримҳои худ шомил кард ва аз 23-юми сентябр таҳримҳои дуюмдараҷа барои расонидани хидматрасонӣ ба ҳама гуна ҳавопаймои эронӣ дар саросари ҷаҳон ба иҷро даромад.
Навор дар Инстаграм:
Тарсондан, таъқиб ва зиндон. Фазои танг барои ҳомиёни ҳуқуқ дар Тоҷикистон
Як созмони байнулмилалӣ гуфтааст, фазо барои фаъолияти ҳомиёни ҳуқуқ дар Тоҷикистон дар ду даҳсолаи охир ба таври чашмрас танг шуда, ин ҷомеаи як замон фаъол акнун танҳо барои наҷоти худ дасту панҷа мезанад.
Гузориши Ҳамкории Байнулмилалӣ барои Ҳуқуқи Инсон (International Partnership for Human Rights) моҳи сентябри имсол нашр шуд.
Дар ин гузориши 37-саҳифаӣ таъкид шудааст, ки мақомоти Тоҷикистон тайи солҳои гузашта кори ҷомеаи шаҳрвандии мустақилро маҳдуд карда, ҳар гуна падидаи дигарандеширо саркӯб намудаанд.
Вокуниши мақомоти Тоҷикистон дастрас нест.
Ба гуфтаи муаллифон, гурӯҳҳои ҳомии ҳуқуқ дар Тоҷикистон бо фишорҳои рӯзафзун дучор буда, рӯзноманигорону блогерҳо ва фаъолони ҷомеа низ барои фаъолияти касбӣ ва истифода аз ҳуқуқи бунёдии худ таъқиб мешаванд.
Коршиносони IPHR мегӯянд, саркӯбҳо дар Тоҷикистон пас аз рӯйдодҳои пурсарусадои сиёсӣ, аз ҷумла маҳдуд кардани фаъолияти мухолифон дар миёнаҳои солҳои 2010 ва эътирозҳо дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон дар солҳои 2021 ва 2022 бештар шуданд.
Дар гузориш омадааст, мақомот қонунро дар бораи созмонҳои ғайриҳукуматӣ низ сахттар карда, аз санҷишҳои ҳадафманд ва шаклҳои дигари назорати маъмурӣ истифода мебаранд. "Ҳамчунин, ниҳодҳои амниятӣ ба тарсондан ва таҳдид рӯ меоранд," – гуфтаанд муаллифон.
Чанде аз ҳомиёни ҳуқуқи тоҷик ба гузоришгарон гуфтаанд, мавзуъҳое, ки пештар ошкоро баррасӣ мешуд, ҳоло амалан мамнуъ гаштаанд. Ба гуфтаи онҳо, ҳар касе, ки дар бораи масъалаҳои ҳассоси ҳуқуқи инсон изҳори назар мекунад, метавонад бо хатари зиндонӣ шудан, таъқиб, тарсондан ва ҳатто фишор ба аъзои хонаводааш дучор гардад.
Дар гузориш гуфта мешавад, таъқибу назорати афзун бисёре аз фаъолон, ҳомиёни ҳуқуқ, рӯзноманигорони мустақил ва мунтақидони ҳукуматро маҷбур кардааст, ки Тоҷикистонро тарк ё корашонро бас кунанд. Дар натиҷа, онҳое, ки дар кишвар мондаанд, дар вазъияти бисёр осебпазир қарор гирифтаанд.
Ба назари IPHR, дигаргунии сиёсӣ дар ҷаҳон ва коста шудани пойбандии ҷомеаи байнулмилалӣ ба ҳуқуқи инсону волоияти қонун вазъро боз ҳам печидатар кард.
Коҳиши маблағгузории ҷомеаи шаҳрвандӣ, ҳамлаи густурдаи Русия ба Украина, нуфузи беш аз ҳадди Чин ва коҳиши фишори хориҷӣ ба мақомот барои иҷрои уҳдадориҳои онҳо дар бахши ҳуқуқи инсон аз таъсирҳои дигар ба кори ҳомиёни ҳуқуқ дар Тоҷикистон будааст.
Бо ин вуҷуд, ба навиштаи гузоришгарон, то ҳол дар Тоҷикистон ҳомиёни ҳуқуқ дар бахши ёриҳои ҳуқуқӣ ба мардум, назорат ва сабти поймоли ҳуқуқи инсон ва ҳамкорӣ бо ниҳодҳои байнулмилалӣ фаъоланд, вале пуштибонии кофиву доимӣ ва устувории молӣ надоранд.
Ҳамкории Байнулмилалӣ барои Ҳуқуқи Инсон (International Partnership for Human Rights) созмони мустақил ва ғайриҳукуматӣ аст, ки соли 2008 дар Брюссел таъсис ёфтааст.
Пизишкиён гуфт, омодаи гуфтугӯянд, аммо "забони зӯр"-ро намепазиранд
Масъуд Пизишкиён, раисҷумҳури Эрон, гуфт, ки Ҷумҳурии Исломӣ “террорист нест”, аз фанноварии сулҳомези ҳастаӣ даст намекашад ва ҳушдорҳои президент Доналд Трампро баёнгари “хӯйи зӯргӯӣ”-и Амрико донист.
Вай ин изҳоротро рӯзи 23-юми сентябр дар суханронии худ дар Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид дар Ню-Йорк баён кард.
Пизишкиён мустақим ба суханони як рӯз пеши раисҷумҳури Амрико вокуниш нишон дод, ки таъкид карда буд Вашингтон иҷоза намедиҳад Эрон ба силоҳи ҳастаӣ даст ёбад ва Теҳронро дар сурати талош барои эҳёи таъсисоти ҳастаии худ ба ҳамлаи дубора таҳдид кард.
Раисҷумҳури Эрон гуфт, ҳукуматаш омодаи гуфтугӯст, аммо “забони зӯр”-ро намепазирад. Ӯ афзуд, Ҷумҳурии Исломӣ ба дунболи силоҳи ҳастаӣ нест, вале инҳисори дониши ҳастаиро дар дасти чанд кишвар намепазирад ва ва ҳам қабул надорад, ки аз дониши ҳастаӣ маҳрум бошад.
Парвандаи ҳастаии Ҷумҳурии Исломӣ солҳо боз ба мавзӯи низоъ миёни Ғарб ва Эрон табдил шудааст. Доналд Трамп, раисҷумҳури Амрико, борҳо дар моҳҳои пас аз ҷанг гуфтааст, пешгирӣ аз дастёбии Эрон ба силоҳи ҳастаӣ сабаби асосии вуруди ӯ ба ҷанг бо ҳукумати Теҳрон буд. Дар муқобил, мақомҳои олирутбаи Ҷумҳурии Исломӣ ҳамвора мегӯянд, ки дар пайи силоҳи ҳастаӣ нестанд.
Пизишкиён суханони худро дар Маҷмаи умумии Созмони Милал бо вокуниш ба гуфтаҳои пешини Доналд Трамп, ки Ҷумҳурии Исломиро “террорист” хонда буд, оғоз кард ва гуфт, “мо қурбонии террористем.”
Ӯ ба кушта шудани раҳбари пешини Ҷумҳурии Исломӣ дар ҳамлаҳои муштараки Амрико ва Исроил дар моҳи феварли соли 2026 ва низ ҳамлаҳо ба мадрасаи Миноб ва варзишгоҳи Ломирд, ки Ҷумҳурии Исломӣ масъулияти онҳоро бар дӯши Иёлоти Муттаҳида мегузорад, ишора кард ва афзуд: “Мо аз худ дифоъ мекунем. Террорист нестем.”
Масъуд Пизишкиён Амрико ва Исроилро ба далели он чи “ҳамла ба зербунёдҳои Эрон” номид ва ҳам ба далели куштани “ғайринизомиён” накӯҳиш кард ва иддао кард, ки “мо мардумро назадем”.
Доналд Трамп рӯзи 22-юми сентябр дар суханронияш дар Маҷмаи умумии Созмони Милал режими исломиро дар Эрон танқид кард, ки соли гузашта 72 ҳазор шаҳрванди худашро нобуд кардааст. Ӯ гуфт, “тасаввур кунед, агар ин режими палид имкон меёфт пушти сипари ҳастаӣ пинҳон шуда ҳамлаҳои террористии азимро анҷом бидиҳад, чӣ мешуд.”
Духтараш гуфт, Сурайё Қосимова дар Ҳиндустон табобат мегирад
Сурайё Қосимова, овозхони шинохтаи тоҷик, барои табобат ба Ҳиндустон рафтааст.
Рӯзигул, духтари калонии Сурайё Қосимова, рӯзи 23-юми октябр дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфт, ҷигари модараш мушкил дорад ва ҳоло барои ташхису табобат дар шаҳри Деҳлӣ ҳастанд.
Ӯ афзуд, вазъи сиҳатии модараш хуб аст ва то ҳафтаи дигар ба Тоҷикистон бармегарданд.
“Саломатияш хеле хуб аст. Он тавре, ки одамон воҳима мекунад, он хел нест. Ҳар сол як бор барои ташхис бояд ба Ҳиндустон биоем. Се сол буд, ки наомадем. Омадем, ташхис кардем, натиҷаҳо нағз баромаданд. Як давра муолиҷа мегирему меравем,” --гуфт Рӯзигул.
Сурайё Қосимова соли 1957 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омада, бо сурудани таронаҳои мардумӣ ва бадеҳа маъруф шуд ва дар замони Шӯравӣ унвони ҳунарпешаи шоиста гирифт.
Ӯ модари овозхонҳои машҳур Шабнами Сурайё ва Фарзонаи Хуршед аст.
Навор дар Инстаграм:
Қабули муҳоҷирони кориро аз Осиёи Марказӣ ба Литва қатъ кардаанд
Дар Литва, ки ҳоло яке аз мизбонҳои асосии аврупоии муҳоҷирони корӣ аз Тоҷикистон аст, қабули ариза барои кор ва вуруд ба ин кишварро қатъ кардаанд.
Индре Гаспере, раиси Идораи Муҳоҷирати Литва, рӯзи 22-юми сентябр дар як ҷаласаи ҷиноҳи Ҳизби либералӣ дар порлумони кишвараш гуфт, сабаби ин тасмим зиёд шудани теъдоди муҳоҷирони корӣ аз Осиёи Марказӣ дар қаламрави Литва аст.
“Дар воқеъ, солҳои охир теъдоди муҳоҷирон аз Осиёи Марказӣ зиёд шудааст. Шумораҳо афзоиш ёфтанд, вале ҳоло фаъолияти марказҳои раводиди мо дар ин кишварҳо боздошта шудааст, чун аризаҳо барои кор бисёр зиёд расидааст,” – афзуд ӯ.
Хадамоти муҳоҷирати Литва соли 2025 эълон кард, ки қисми зиёди шаҳрвандони Тоҷикистон шартҳои қонунии будубош ва корро дар Литва вайрон карда, мутобиқ ба қарордоди кор амал намекунанд. Дар пайи ин нигаронӣ, Вазорати корҳои дохилии Литва гуфт, маркази додани раводиди ин кишвар дар шаҳри Душанберо мебандад.
Муллоидии Мирзоолимзода, тоҷики муқими Литва, гуфт, квота ё саҳмия барои ҷалби муҳоҷирон аз Осиёи Марказӣ ба ин кишвари аврупоӣ ба поён расидааст. “То охири имсол муҳоҷирони корӣ ҳаққи вуруд надоранд. Ба назарам, ин раванд аз аввали соли 2027 дубора оғоз хоҳад шуд,” – афзуд ӯ.
Бар пояи омори Идораи муҳоҷирати Литва ҳоло дар ин кишвар тақрибан 230 ҳазор хориҷӣ кору иқомат мекунанд ва дар ин миён 7 ҳазору 400 нафари онҳо шаҳрвандони Тоҷикистон ҳастанд. Бисёре аз онҳо ба ронандагӣ ё кор дар сохтмонҳову корхонаҳои истеҳсолӣ машғуланд.
Теъдоде аз муҳоҷирони кории тоҷик, ки дар Литва кор мекунанд, ба сабаби ихроҷ аз Русия ва бадрафторӣ бо онҳо дар ин кишвар рӯ ба Литва овардаанд.
Шумораи муҳоҷирони узбекистонӣ дар Литва аз 13 ҳазор нафар бештар аст ва бақия аз Украинаву Беларус ва Русияву Ҳинд будаанд.
Мулоқоти вазирони корҳои хориҷии Тоҷикистону Украина
Вазири корҳои хориҷии Украина гуфтааст, дар ҳошияи нишасти Маҷмаи Умумии Созмони Милал бо ҳамтои тоҷики худ, Сироҷиддин Муҳриддин, гуфтугӯ кард.
Дар ҳоле ки ҷониби Тоҷикистон дар ин бора хабаре надодааст, Андрий Сибиҳа рӯзи 22-юми сентябр дар паёме дар шабакаи “Х” навишт, “мо азсаргирии кори Кумисюни муштараки байниҳукуматӣ ва таҳкими робитаҳои мустақими тиҷоратиро баррасӣ кардем.”
Ӯ афзуд, “Украина эҳтироми Тоҷикистонро ба соҳибихтиёрӣ ва тамомияти арзии мо қадр мекунад. Мо омодаем ба муносибатҳои Украина ва Тоҷикистон такони нав бахшем."
Тоҷикистон яке аз шарикони стратегии Русия аст, ки соли 2022 ба хоки Украина таҷовуз кард.
То кунун хабари иштирок ва куштаву захмӣ шудан ва асир афтодани гурӯҳе аз шаҳрвандону зодагони Тоҷикистон аз тарафи Русия дар ҷанги Украина расонаӣ шудааст.
Мақомоти Тоҷикистон ҳеч гоҳ дар бораи ширкати шаҳрвандони худ дар ин ҷанг маълумот надодаанд, вале бидуни ишора ба ягон кишвар аз шаҳрвандони худ хостаанд, дар ҷангҳои бегона ширкат накунанд.
Муҳокимаи як пайрави мазҳаби шиа дар Самарқанд
Як сокини 22-солаи шаҳри Самарқандро, ки аз пайравони мазҳаби шиа номбар мешавад, барои паҳн кардани таронаҳои, ба гуфтаи мақомоти Узбекистон, “ифротгароёна” муҳокима мекунанд.
Бунгоҳи “Forum 18”, ки масоили мазҳабиро бозтоб медиҳад, рӯзи 22-юми сентябр навишт, ба Суннатулло Акбаров аз 5 то 8 сол зиндон таҳдид дорад.
Ба иттилои манбаъ, додрас Азиз Лазизов гуфтааст, “ин ҷавон таронаҳои ифтрогароёна гӯш кардааст ва сазояш маҳрумӣ аз озодист.” Вале ӯ ба суоли он ки чаро гӯш кардани таронаҳои мазҳабӣ ҷинояти вазнин шумурда мешавад, посух надодааст.
“Forum 18” мегӯяд, сухан дар бораи марсия ё таронаҳои азодории шиамазҳабон меравад, ки гуё Суннатулло Акбаров дар саҳифаи ҳамандешонаш дар Телеграм гузоштааст.
Кумитаи дини Узбекистон дар як хулосаи осемасарона гуфтааст, ин саҳифа дар Телеграм “фаъолият ва таълимоти гуногуни носанҷидаро ташвиқ мекунад”. Ва пулиси Самарқанд Суннатулло Акбаровро барои паҳн кардани маводе гумонзад донистааст, ки “дорои таҳдид ба амният ва тартиботи иҷтимоӣ мебошанд”.
Шаҳрзод Исроилов, як пайрави мазҳаби шиа, дар суҳбат бо бунгоҳи “Forum 18” гуфтааст, баъзе аз марсияҳоро ӯ ба Суннатулло Акбаров фиристода буд, вале “дар онҳо ба тундравии динӣ ё фаъолияти зидди мақомоти Узбекистон даъвате нашудааст.” Исроилов аз соли 2021 ба далели фишори афзояндаи мақомоти Узбекистон дар берун аз кишвар қарор дорад.
Суннатулло Акбаров дар охири моҳи июни имсол дастгир шудааст. Муҳокимаи ӯ моҳи август шуруъ шуда, қарор аст, 25-уми сентябр идома кунад.
Аксар сокинони Узбекистон суннӣ ва пайрави мазҳаби ҳанафӣ ҳастанд. Ҳамзамон дар ин кишвар камшуморони шиа низ кору зиндагӣ мекунанд.
Маъмурони пулиси Узбекистон тобистони соли 2025 шаш пайрави мазҳаби шиаро дар Самарқанд боздошту бозпурсӣ ва сипас раҳо карда, моҳи октябри ҳамон сол Анвар Алиевро чор сол шартан аз озодӣ маҳрум намудаанд.
“Forum 18” мегӯяд, пулис дар охири моҳи августи имсол бори дигар хонаи волидони Сӯҳроб Комил ва Шаҳрзод Исроилов, ду пайрави мазҳаби шиаро, кофтукоб кардааст. Шарҳи мақомоти Узбекистон дастрас нест.
Додгоҳе дар Русия дархости як соҳибкори тоҷикро рад кард
Додгоҳи вилояти Челябинск дархости соҳибкори тоҷик Ривоҷиддин Маҳмадовро барои барқарор кардани шаҳрвандияш дар Русия рад кардааст.
Ин зодаи Тоҷикистонро, ки дар канори Челябинск соҳиби бозори яклухтфурӯшӣ буд, соли 2025 аз шаҳрвандии Русия маҳрум намуданд.
Хадамоти федеролии амнияти Русия ё ФСБ рафтори Ривоҷиддин Маҳмадовро “таҳдид ба амнияти миллии он кишвар” номида, аммо ҷузъиёт надодааст.
Ин соҳибкори зодаи Тоҷикистон аз додгоҳ хоста буд, ки хулосаи ФСБ-ро ғайриқонунӣ эътироф ва қарорро дар бораи беэътибор донистани шиносномаи русияш бекор кунад. Вай лағви шаҳрвандияшро дар Русия “як роҳи фишор” ба фаъолияти соҳибкории худ дониста буд.
Маҳмадов дар Тоҷикистон ба дунё омада, солҳои зиёд дар вилояти Челябинск кору зиндагӣ мекард. Зоҳиран мушкили ӯ бо сокинони маҳаллӣ ва мақомоти Русия соли 2023 ва пас аз ифтитоҳи бозори яклухтфурӯшӣ сар шуд.
Баъзе аз сокинон аз равуои зиёди мошинҳои борбар, буридани дарахту буттаҳо ва эҳтимоли афзоиши шумораи муҳоҷирони корӣ норозӣ буданд. Дертар мақомоти Русия Маҳмадовро ба соҳибкории ғайриқонунӣ гумонзад карданд, аммо худаш розӣ нест.
Байни Тоҷикистон ва Русия низоми душаҳрвандӣ ҷорист. Дар даҳ соли гузашта 800 ҳазор шаҳрванди Тоҷикистон ҳамзамон соҳиби шиносномаи русӣ шудаанд.
Тоҷикистон ба намояндагони Бонки Ҷаҳонӣ мукофоти давлатӣ дод
Тоҷикистон тайи маросиме ба намояндагони Бонки Ҷаҳонӣ мукофоти давлатӣ дод.
Аз Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон ба Радиои Озодӣ гуфтанд, ки ин маросим рӯзи 21-уми сентябр дар ҳошияи нишасти Маҷмаи Умумии Созмони Милал дар Ню-Йорк баргузор шуд.
Ба иттилои манбаъ, вазири корҳои хориҷӣ Сироҷиддин Муҳриддин ба Анна Бйерде, мудири иҷроияи амалиётҳои Бонки Ҷаҳонӣ ва Антонелла Бассани, ноиби президенти Бонки Ҷаҳонӣ дар умури минтақаи Аврупо ва Осиёи Марказӣ барои "саҳми арзишманд дар таҳким ва рушди муносибатҳои ҳамкорӣ" ордени "Дӯстӣ" тақдим кардааст.
Бонки Ҷаҳонӣ яке аз шарикони рушди Тоҷикистон ба шумор меравад.
Намояндагии ин бонк дар Тоҷикистон дар соли 1996 таъсис ёфтааст. Дар ин муддат Бонки Ҷаҳонӣ ба Тоҷикистон садҳо миллион доллар қарзу грант ҷудо кардааст.
Ин маблағҳо асосан ба бахшҳои иқтисодӣ, кишоварзӣ, энержӣ, тандурустӣ, маориф, таъмини об ва арсаҳои дигар равона шудаанд.
“Гуфтанд, маҷбурӣ аст.” Санҷиши бакорат дар мактабҳои Туркманистон
Дар мактабҳои миёнаи вилояти Марв дар Туркманистон санҷиши пизишкии духтарони синфҳои болоӣ шуруъ шудааст.
Як хабарнигори Бахши туркмании Радиои Озодӣ гуфт, духтаронро ба чунин санҷишҳо бидуни огаҳӣ мебаранд.
“Онҳоеро, ки ба “нодухтарӣ” гумонбар мешаванд, маҷбур доранд, аз санҷишҳои дигар, аз ҷумла вируси норасоии масунияти бадан гузаранд,” – афзуд ӯ.
Хабарнигор бо далели халал нарасондан ба амнияту осоиши ин наврасону оилаҳои онҳо номи мактаб ва исми мусоҳибонашро нашр намекунад.
Бино ба иттилои дарёфтии ӯ, омӯзгорони чанд мактаби Марв нақл кардаанд, ки баъд аз шурӯи соли нави таҳсил духтарони аз 16 то 18-соларо ба санҷиши бакорат мефиристанд.
Ҳангоми сарпечии духтарон аз санҷиши бакорат падару модари онҳо ба мактаб барои суҳбат даъват мешаванд. Ба иттилои дарёфтии хабарнигор, ба духтарони наврас гуфтаанд, ки ин санҷишҳо маҷбурӣ ҳастанд.
Маълум шудааст, духтаронеро, ки муносибатҳои маҳрамонаро таҷриба кардаанд, ба санҷишҳои тиббии бештар мефиристанд. Бархе омӯзгорон гуфтаанд, агар баъзе духтарон аз назари олудагӣ ба вируси норасоии масунияти баданд гумонбар шудаанд, дӯстписарони онҳоро ҳам ба суҳбату санҷиш ҷалб мекунанд.
Санҷиши тиббии духтарони мактабхон дар Туркманистон дар гузашта ҳам ҷой доштааст. Бахши туркмании Радиои Озодӣ моҳи апрели соли 2024 хабар дода буд, ки дар вилояти Марв аз волидон талаб карданд, духтаронро “аз поккории ахлоқӣ гузаронанд”.
Он замон баъзе аз волидон гуфтанд, ки мақомоти маориф чунин санҷишҳоро барои маълум кардани бокирагии духтарҳои мактабхон муҳим номидаанд.
Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт мегӯяд, санҷиши бакорат асоси тиббӣ надорад ва талаби гувоҳии бакорат хушунати зидди занон ва як амали ғайриинсонӣ мебошад. Ин ташкилоти вобаста аз Созмони Милал мегӯяд, ҳама гуна санҷишҳои тиббие аз қабили маълум кардани вируси норасоии масунияти бадан бояд ихтиёрӣ анҷом дода шаванд. Талаботи дигар ин аст, ки чунин санҷишҳо бояд дар муассисаи тиббӣ ва ба таври махфӣ барпо шаванд.